Turystyka pielgrzymkowa wyznawców hinduizmu

Tradycja pielgrzymowania w religii, jaką jest hinduizm sięga bardzo odległych czasów historycznych. Wnioski takie można wysunąć chociażby po wykopaliskach w dolinie Indu, gdzie odnalezione zostały artefakty cywilizacji przedaryjskiej z około 2500-1500r p.n.e.

Hinduizm to wspólna nazwa wielu religii i kultów wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim. Rozmaite kulty hinduistyczne wyznaje ponad 900 milionów ludzi, co zalicza tę religię do trzeciej pod względem liczby wyznawców na świecie. Hinduizm jest religią bez wyraźnych granic światopoglądowo-filozoficznych, które by pozwalały jednoznacznie odróżnić kulty będące jeszcze częścią hinduizmu od kultów już nie zaliczanych do tej religii. W gruncie rzeczy za kulty hinduistyczne przyjmuje się te, które zgadzają się z następującymi twierdzeniami:

  1. Bóg (Brahman) jest jeden, można go zobaczyć w wielu formach
  2. Wszystkie istoty żyjące na naszej planecie posiadają swoje indywidualne dusze, które substancjalnie nie różnią się między sobą. Dusza mrówki jest, więc tak samo jakościowa jak dusza człowieka.
  3. Dusze uczestniczą w ciągłym i nieskończonym procesie reinkarnacji czyli przechodzenia po śmierci w inne ciało.
  4. Dusze i ciała tworzą swoistą hierarchię bytów. Za dobre uczynki dusze przesuwają się w każdym cyklu reinkarnacji w górę tej hierarchii, a za złe w dół.
  5. Na szczycie tej hierarchii możliwe jest przerwanie cyklu reinkarnacji poprzez stopnienie własnej duszy bezpośrednio z Brahmą lub którymś a jego wcieleń, co jest ostatecznym celem każdego wyznawcy hinduizmu.

W hinduizmie pielgrzymka uważana jest za jedną z głównych praktyk religijnych, jaka obowiązuje wyznawcę tej religii. Kolejność tych obowiązków przedstawia się następująco:

  1. medytacja, która związana jest z obraniem odpowiedniej postawy wobec świata w ogólności i wobec nakazów religijnych (śraddha)
  2. skromność jaką można dostrzec podczas postu (tapasya)
  3. miłosierdzie i miłość bliźniego (danam)
  4. pielgrzymka (tirthadżatra)
  5. czystość duchowa i fizyczna (śuddhi).

Każdy z pobożnych wyznawców hinduizmu pragnie choć raz w życiu odbyć pielgrzymkę do „świętej rzeki” jaką jest Ganges. Płynie ona niemal przez całe Indie. Święte miasta takie jak: Warnami, Tirupati czy Allahabad są celami pielgrzymek w których pielgrzym może odejść z tego świata. Śmierć w świętym mieście zapewnia zbawienie, dużą liczbę pielgrzymów stanowią zatem osoby w podeszłym wieku. Na rycinie 9 przedstawieni są pielgrzymi, którzy przybyli nad świętą rzekę.

Pielgrzymki w hinduizmie wiążą się przede wszystkim z subkontynentem Indii. Spotykane są one również w innych częściach świata, gdzie notuje się duże skupiska Hindusów. Chodzi tu głównie o Indonezję i wyspę Bali, gdzie pod świętym wulkanem Agung mają miejsce wielkie uroczystości związane z kultem Wisznu. Wzrost ruchu pielgrzymkowego wśród Hindusów zauważyć można też w Ameryce Północnej. Takie kraje jak Stany Zjednoczone, Kanada czy Trynidad- Tobago mają swoje ośrodki pielgrzymkowe do których należą: Pittsburg w Pensylwanii, Houston, Chicago, Nowy York czy Patiram Trace koło Penal (Jackowski, 2003).

 

Turystyka pielgrzymkowa wyznawców islamu

Ruch pielgrzymkowy odgrywa kluczową rolę w życiu religijnym, społeczno- ekonomicznym i politycznym islamu, kolejnej religii monoteistycznej. Jest to druga religia na świecie pod względem liczby wyznawców. Szacuje się, że obecnie ok. 1,2 miliarda ludzi to wyznawcy islamu- głównie w Azji i Afryce. Liczba ta stanowi około 20% całej populacji na świecie. Główną księgą w islamie jest Koran, gdzie zawarte zostało objawienie od samego Boga. Geneza islamu wiąże się z osobą Mahometa, który uważany jest za twórcę i największego proroka tej religii. Około 610 roku, miał on doznać widzenia w jaskini niedaleko Mekki. Według muzułmanów Bóg jest wszechwiedzący i doskonały. Ponadto jest źródłem wszelkiej wiedzy i sprawiedliwości. Jest niepodobny do nikogo i niczego nie można się z nim porównywać. Obecnie islam dzieli się na 3 główne odłamy: sunnitów (90%), szyicki (8%) i charydzicki (ok. 2%). W islamie każdy muzułmanin ma pięć obowiązków, zwanych pięcioma filarami wiary, które musi wypełnić za życia. Są to: wyznanie wiary, modlitwa- pięć razy dziennie z twarzą zwróconą do Mekki, jałmużna, post i najważniejsze to pielgrzymka do Mekki, którą powinien odbyć przynajmniej raz w życiu. We współczesnym świecie islamu istota ruchu pielgrzymkowego jest niezmienna od stuleci. Zmianie uległy jedynie środki, jakimi teraz podróżują. Terenem na którym zaczęły się wędrówki wierzących, jeszcze za czasów przedmuzułmańskich jest Półwysep Arabski. Najsławniejszym ośrodkiem kultu religijnego była i jest Mekka z ogólnoarabskim sanktuarium Al.-Kaaba, gdzie najważniejszy jest „Czarny Kamień”. W islamie wyróżniamy trzy podstawowe typy pielgrzymek: „umra”- pielgrzymka mniejsza, „hadżdż”-pielgrzymka większa lub „ziara”- czyli odwiedzanie lub pobożne wizyty grobów świętych muzułmańskich (Jackowski, 1991).

„Hadżdż”- pielgrzymka większa odbywa się zawsze w formie zbiorowej w miesiącu zu al.- hidżdża, który jest ostatnim w islamskim kalendarzu. Główna ceremonia pielgrzymki zaczyna się w momencie wejścia pątnika w stan sakralizacji (uświęcenia). Pielgrzym ubiera specjalną – rytualną białą szatę, w której modli się w specjalnie wyznaczonym miejscu – maikat. Kulminacyjną chwilą pielgrzymki jest zgromadzenie na równinie Arafat.

„Umra” – to pielgrzymka, którą można odbywać indywidualnie i w dowolnie wybranym przez siebie czasie, mimo, że zalecane jest aby odbyć ją w miesiącu „ramadan”, czyli postu. Pielgrzym odbywa religijne okrążenia wokół Al.-Kaaby i całuje Czarny Kamień. Terytorium wokół Mekki i samego miasta jest uważane za święte. Oznacza to, że zabroniony jest tam wstęp osobom o innej religii. Tylko muzułmanin może tam przebywać. Ponadto zabronione jest noszenie broni, zabijanie zwierząt, ścinanie roślin. Specjalnie powołana policja religijna, która rozmieszczona jest w punktach kontrolnych na granicy sfery, dba o zabezpieczenie rytualnej czystości i modlitwy. Obszar świętego terytorium rozciąga się na przestrzeni około 770km2.

Ostatni rodzaj pielgrzymki, jakim jest „ziara”, jest najbardziej rozpowszechniona w krajach, gdzie większość ludzi pochodzenia muzułmańskiego nie stać na podróż do Mekki. Poza tym pielgrzymki do grobów świętych w przeszłości uważano za równie ważne, co do Mekki. Odwiedzano wówczas np.: Kairuan w Tunezji czy Meszhed w Iranie. Na rycinie 7 cel wielu pielgrzymek muzułmanów – Wielki Meczet w Tunezji.

Stary kamieniołom w Tata na Węgrzech

W węgierskiej miejscowości Tata (północne Węgry) znajduje się stary kamieniołom, zaadaptowany do celów turystycznych. Powstało w nim Muzeum Geologiczne na wolnym powietrzu. Zwiedzanie ułatwiają tablice informacyjne (ścieżka dydaktyczna). W zadaszonym pawilonie w starych kopalnianych wagonikach (ustawionych na fragmentach szyn kolejki wąskotorowej) można pooglądać różnego rodzaju surowce skalne wydobywane w miejscowym kamieniołomie oraz w innych kamieniołomach na Węgrzech (na wagonikach opisy skały i miejsca wydobycia). Przy wejściu do muzeum, obok kasy znajduje się mały sklepik, w którym turyści mogą zakupić minerały, wyroby jubilerskie z oryginalnymi miejscowymi kamieniami, są tu też mapy przewodniki i materiały promocyjne.

Mini skansen w Zaluží w południowych Czechach

Budynek starej kuźni i budynek mieszkalny w stylu sielskiego baroku z 1899 r., obejrzeć można dawne sprzęty używane w kuźni, dom z białą i czarną izbą (kuchnią) oraz warsztat rzemieślniczy do wyrobu lalek i kolekcję dawnych lalek. Obiekt ten pełni funkcję skansenu, ale jest tu też możliwość noclegu w stylowej izbie dla 2 – 3 osób, wyżywienia oraz przyglądania się jak wyglądał dawniej wyrób lalek oraz zakupu wyrabianych tu aktualnie lalek. Ponieważ skansen jest niewielki przewodnik po skansenie to zarazem osoba wyrabiająca lalki i sprzedająca je.

Przykłady ścieżek dydaktycznych Małej Fatrze na Słowacji

  • Mala Fatra Vratna – Dolne, Horne i Nove Diery – doliny potoków z licznymi wodospadami, szlaki turystyczne wiodą dnem potoków,
  • udogodnienia dla turystów w postaci drabinek, na tych odcinkach szlaków, które wychodzą z den dolin na zbocza – punkty widokowe
  • ścieżka dydaktyczna z informacjami o roślinności, szczególnie bardzo bogatej roślinności naskalnej
  • na polanie pod przeł. Vrch Podziar w miejscu zbiegania się szlaków z tych trzech dolin – szałas pasterski z możliwością zakupu produktów owczarskich (np. buncu), oraz zagospodarowane miejsce wypoczynku z ławeczkami.

W bliskiej okolicy w Dolinie Vratnej – zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne (liczne obiekty noclegowe i gastronomiczne, wyciągi i stoki narciarskie, szlaki turystyczne na najwyższe szczyty Małej Fatry). Dolinę Vratnej z Dierami łączy szlak turystyczny.

Veteran Muzeum i ZOO Park w Rapotnie pod Jesenikami

Interesujące muzeum z bardzo bogatą ekspozycją różnorodnych starych pojazdów (powozy, dorożki, sanie, rowery, motocykle, samochody, czołg, wozy strażackie, traktory), maszyn rolniczych i urządzeń rzemieślniczych, ponadto: wiejskie sprzęty domowe, stroje z różnych epok, wózki dziecięce, pierwsze radia, telewizory, zegary, sprzęty muzyczne, stare fotografie itp.

W obrębie muzeum mini ogród zoologiczny (małpy, lamy, osły, konie, kozy, ptactwo np. papugi, czaple) i mini arboretum, oraz:

  • ogródek zabaw dla dzieci, w jego otoczeniu zwierzęta domowe np. ptactwo, króliki,
  • miejsce na piknik,
  • możliwość jazdy konnej,
  • bufet na powietrzu (zastawa np. filiżanki z logo muzeum),
  • możliwość zakupu pamiątek, widokówek (sprzedaż tych wyrobów jest zarazem reklamą działalności muzeum, np. zabawki dla dzieci, kubeczki, filiżanki, wazoniki itp. wszystkie z logo muzeum).

Obiekt czynny jest od 8 – 20.00. Bilet kupuje się na cały dzień (np. po zwiedzeniu muzeum można odwiedzić okoliczne miejscowości (zabytki, baseny termalne) i powrócić np. na przejażdżkę konną czy popołudniowy piknik.

Muzeum nie jest dotowane, właściciele to prawdziwi pasjonaci.

Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju

W starej papierni w Dusznikach odbywają się zajęcia muzealne dla grup młodzieżowych. Celem lekcji jest zapoznanie dzieci i młodzieży z dziejami papierni dusznickiej, historią papiernictwa oraz ewolucja papieru jako materiału piśmienniczego. W czasie zajęć uczniowie poznają tajniki wyrobu papieru, wykonują arkusze ze znakiem wodnym oraz papiery barwne z dodatkiem elementów roślinnych. Odbywają się też warsztaty (w ramach edukacji ekologicznej) podczas których masa wyrabiana jest z makulatury.

Park historyczno – etnograficzno – rekreacyjny w Ópusztaszer na Węgrzech

W parku tym znajdują się tu rozległe tereny rekreacyjne, jezioro, ścieżki spacerowe, rowerowe, zwłaszcza dla dzieci, tereny biwakowe, budynki muzealne w kształcie tureckich namiotów z ekspozycją dotyczącą przyrody i historii południowych Węgier, skansen wiejskiego budownictwa ludowego, skansen budownictwa miejskiego (XIX-wieczne miasteczko, m.in. sklep kolonialny, urząd pocztowy, fryzjer, fotograf, domy mieszczańskie – XIX-wieczne miasteczko tętni życiem: w sklepie można kupować, u fotografa zrobić zdjęcie, na poczcie wysłać widokówkę itp.), muzeum techniki /m.in. stare parowozy i wagony, samoloty, urządzenia rolnicze/. Park jest tak urządzony, że można tu wraz z całą rodziną spędzić cały dzień, a każdy turysta znajdzie coś interesującego dla siebie.