Archiwum autora: prace

Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki

Światowa Organizacja Turystyki (WTO – ang. World Tourism Organisation) zdefiniowała m.in. główne pojęcia z zakresu turystyki miedzynarodowej oraz zbiera systematycznie dane dotyczące ruchu turystycznego oraz jego znaczenia gospodarczego[1]. Według definicji WTO „środek transportu” oznacza „środki użyte przez odwiedzającego w czasie podróży z miejsca stałego zamieszkania do miejsca przeznaczenia”[2]

Standardowa klasyfikacja środków transportu według WTO[3]

Grupy głowne Podgrupy

  1. Komunikacja powietrzna
  • Loty regularne
  • Loty poza rozkładem
  • Inne przewozy lotnicze
  1. Komunikacja wodna

2.1 Linie pasażerskie

2.2 Rejsy wycieczkowe

2.3 Inne

  1. Komunikacja Lądowa
  • Kolej
  • Autokary, autobusy i inne środki publicznego transportu drogowego
  • Pojazdy prywatne (do 8 miejsc)
  • Pojazdy wynajęte
  • Inne środki transportu lądowego

Współzależność miedzy sektorem transportu i turystyki

Wzajemne zalezności miedzy turystyką a transportem mają ogromne znaczenie dla rozwoju obydwu sektorów. Skalę tych powiązań ilustrować może fakt, że miedzynarodowy ruch pasażerski zdominowany jest przez przejazdy i podróże w celach  turystycznych. Wzajemne uzależnienie tych dwóch sfer rośnie dodatkowo w wyniku rozszerzenia się form i rodzajów turystyki. Jej pojęcie rozumiane jest obecnie bardzo szeroko począwszy od pobytów lotniskowych, przez tzw. turystykę kulturalną (udział w kulturalnych imprezach, w uroczystościach religijnych , wyjazdy w celach naukowych itp.)  tzw. turystykę zdrowotną (pobyt w sanatoriach, ośrodkach uzdowiskowych, rehabilitacyjnych itp.) aż do tzw. turystyki biznesowej (podróże służbowe, delegacje)

Wobec powszechności turystyki usługi transportowe uznawane są współcześnie za czynnik warunkujący i dynamizujący ruch turystyczny. Z jedej strony popyt na usługi turystyczne pobudza wzrost podaży usług transportowych a z drugiej strony podaż atrakcyjnych usług transportowych w spektakularny sposób  wpływa na pobudzenie popytu na usługi turystyczne. Mamy tu do czynienia z klasycznym przykładem sprzężenia zwrotnego: dostępność transportu na atrakcyjnych turystycznie obszarach ożywia ruch turystyczny, który z kolei wpływa na rozwój transportu zarówno w zakresie infrastruktury, jak i zróżnicowania form  działalności przewoźników pasażerskich.

Turysta wybierając środek transportu zwraca uwagę na pewne jego cechy jakościowe. Z punktu widzenia tej osoby naistotniejsze są takie postulaty trasportowe jak :

  • Bezpieczeństwo podróży
  • Komfort podróży
  • Bezpośredniość
  • Niezawodność
  • Szybkość [4]

Do tej ostatniej cechy turyści przywiązuja coraz większe znaczenie. Promuje to szybkie środki transportu, takie jak pociagi dużej predkości i samoloty. Oczywiście rozważajac cechy jakościowe nie możemy zapomnieć o czynniku kosztowym. Każda poprawa żądanej jakości usługi transportowej związana jest z dodatkowymi wydatkami na jej wykonanie. Ponadto, obniżenie kosztów jednostkowych i cen usług transportowych stymuluje rozwój turystyki, bowiem przy tańszym można zwiększyć i wzbogacić ofertę czysto turystyczną w ramach tego samego budżetu osoby zainteresowanej usługą biura podrózy, organizatora wczasów czy imprezy kulturalnej.[5]

Z punktu widzenia turystyki, do atutów polskiej infrastruktury można zaliczyć:

  • Dużą gęstość linii kolejowych normalnotorowych (7,5 km / 100 km) – wyższą niż średnia gęstość linii w Unii Europejskiej (6,2 km/100km2) oraz wyskoki stopień jej zelektryfikowania(49,2% w 19993 roku; w UE średnio 37%)
  • Dobrą gęstość całkowitej sieci kołowych dróg publicznych (109,1 km/ 100km2), niewiele odbiegające od średniej gestości w UE (128,4 km/100km2)
  • Dysponowanie nowoczesnym miedzynarodowym portem lotniczym Okęcie II, stwarzającym mozliwość uczynienia z Warszawy ważnego portu tranzytowego w Europie.

Tak więc wydawałoby się, że stan polskiej infrastruktury powienien sprzyjać rozwojowi turystyki. Przed postawieniem takiej tezy należy jednak zwrócić uwagę na rozmaite mankamenty systemu transportowego, w tym też infrastruktury liniowej. W zakresie wyposażenia materialnego transportu głównymi jego wadami są:

  • W zakresie infrastruktury drogowej: niski udział autostrad w ogólnej sieci dróg o nawierzchni twardej (0,11%), podczas gdy w krajach Unii Europejskiej odsetek ten wynosi średnio 1,1%; duży udział dróg o nawierzchni gruntowej, zwłaszcza w przypadku dróg zamiejskich (ok. 40%); niedostateczna liczba obwodnic miast w ciagach dróg miedzyregionalnych  i mała liczba skrzyzowań  dwupoziomowych z liniami kolejowymi, ogromne zaległości w utrzymaniu sieci drogowej i budownictwie mostowym; brak dróg kołowych umożliwiajacych na całej długości bezkolizyjny ruch tranzytowy przez terytorium Polski  z ominięciem miast, bez korzystania z jednopoziomowych przejazdów kolejowych; niedostateczna liczba i przepustowość przejść granicznych, szczególnie na granicy zachodniej;
  • W zakresie infrastruktury kolejowej: niski udział linii kolejowych w dwu – i wielotorowych w ogólnej długości sieci linii normalnotorowych (38,3%), podczas gdy w krajach Unii odsetek ten sięga 70%; przestarzały typ trakcji elektrycznej – niewiele państw  Unii Europejskiej stosuje napięcie 3000 V pradu stałego (włochy, Belgia, Hiszpania – technika dużych prędkości na kolei wymaga stosowania napięcia 25 lub 15 KV); niewielki zakres specjalizacji linii w podziale na wyłącznie pasażerskie czy wyłącznie torowe, co ogranicza prędkość pociągów pasazerskich i oniża jakość oraz komfort podróżowania koleją; brak możliwości przewozu podróżnych koleją dużej prędkości.
  • W zakresie infrastruktury trasportu lotniczego:niewielka siec portów lotniczych (pięciokrotnie mniejsza niż we Francji), słabe skomunikowanie lotniska na Okęciuz innymi lotniskami regionalnymiw kraju oraz z innymi srodkami transportu.Poważnym mankamentem jest brak nowoczesnego systemu kontroli ruchu lotniczego nad Polską;
  • W zakresie inrastruktury związanej z żegluga śródlądową:brak poważniejszych inwestycji zarówno infrastrukturalnych,jak i taborowych w tej gałezi doprowadził do wysokiej dekapitalizacji majątku;zaniedbania inwestycyjne sprawiają,że szlaki wodne są żeglowne na pewnych tylko odcinkach-z ogólnej liczby 3712 km tych szlaków do klasy IV i V zalicza się jedynie 370 km,a Odra jest żeglowna jedynie w dolnym nurcie i na kilku odcinkach nurtu górnego(prawie cały jej środkowy odcinek jest nieżeglowny);dla transportu turystycznego istotne znaczenie ma brak dobrze wyposażonych przystani rzecznych i jeziornych;
  • W zakresie infrastruktury transportu morskiego:jest ona w przewazającej mierze nastawiona na obsługę ruchu towarowego brak jest baz promowych odpowiadających liczebnie i pod względem przeputowości potencjalnym potrzebom promowego ruchu pasażerskiego na Bałtyku i miedzy portami polskimi a portami Morza Północnego

Powyższe dane wskazują na to, że zarówno intensywność jak i jakość infrastruktury transportu na obszarze kraju nie odpowiada potrzebom ruchu turystycznego.Wśród podróżujących polskimi kolejami,samolotami i poruszających się po polskich drogach kołowych odnotowuje się niezadowolenie z jakosci świadczonych usług transportowych i poziomu obługi użytkowników w obiektach transportowych (z wyjątkiem nowego terminalu na Okęciu).[6]

[1] J. Waroszyńska „Geografia turystyczna świata” cz I, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1996

[2] „Terminologia turystyczna. Zalecenia WTO” Dział wydawnictw i informacji Instytutu Turystyki Warszawa 1995

[3] „Terminologia turystyczna. Zalecenia WTO” Dział wydawnictw i informacji Instytutu Turystyki Warszawa 1995

[4] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[5] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[6] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

Infrastruktura transportowa jako czynnik rozwoju turystyki w Polsce

Liczba przyjazdów do Polski rośnie w bardzo szybkim tempie. W 1990 roku odwiedziło nasz kraj 18 mln osób a w 1993 roku już ponad 60 mln ( wzrost o 235%)[1].

Na tle tendencji dla ogółu turystów, warto zwrócić uwagę, jak zmienia się charakterystyka podstawowych grup turystów wyróżnionych według kraju pochodzenia. Poniższe wyniki ilustrują tendencje w nastepującym układzie:

  1. Ogółem (wszyscy turyści)
  2. Kraje sąsiedzkie, generujące znaczną część ruchu przyjazdowego do Polski:
  1. Niemcy
  2. Kraje sąsiadujace z Polska od wschodu: Rosja, Litwa, Białoruś i Ukraina (łącznie)
  1. Kraje Unii Europejskiej (poza Niemcami)

Długość pobytu w Polsce:

W ciągu ostatnich sześciu lat zarysowuje się tendencja do skracania długości pobytu. Najwyraźniej to widać na przykładzie turystów z Unii Europejskiej (poza Niemcami) – spadek z około 7 dni w roku 1997 do ok. 5 dni w 2002 roku. Pewne wahania wykazują Niemcy, którzy ostatnio – w latach 2001 i 2002 – przebywali w Polsce nieco dłużej (ok. 5 dni). Sąsiedzi zza wschodniej granicy w roku 2000 przedłużyli czas pobytu (rok 1997 ok. 3,5 dnia, rok 2000 ok. 3,8 dnia), ale następnie obserwujemy zdecydowany powrót spadkowego trendu (około 2 noclegów).[2]

Udział przyjazdów w celach turystycznych oscyluje wokół 25%. Maksimum zanotowano w 1999 roku. Następne dwa lata przyniosły nieznaczny spadek, głównie za sprawą turystów z Niemiec, u których tenedencja malejąca jest najwyraźniejsza. Również przedstawiciele pozostałych krajów Uniii Europejskiej ostatnio nieco rzadziej przyjeżdzają w celach typowo turystycznych. Na tle dominujących trendów wyjątek stanowią goście zza wschodnij granicy. Do tego wyniku należy jednak podchodzić z pewną rezerwą, sądzi się bowiem, że część z pośród podejmujących dorywczą pracę ukrywa rzeczywisty cel bobytu.

Rozpatrując uwagi krytyczne stwierdza się wzrost poziomu krytycyzmu. W 1996 roku  40% turystów niczego nie krytykowało, w 2002 roku była ich już tylko jedna czwarta.

Do najpoważnieszych niedogodności związanych z podróżą do Polski należątrudności komunikacyjne. Ogólnie rzecz biorąc, w ciągu ostatnich sześciu lat nie zanotowano istotnej poprawy. Wprawdzie turyści z Unii Europejskiej od 2000 roku są coraz mniej krytyczni pod tym względem, ale Niemcy, którzy warunki dojazdu oceniali z roku na rok lepiej, w 2002 roku bardzo obiżyli swoją ocenę. Przeciwnie turyści zza wschodnij granicy: postrzegali warunki dojazdu jako coraz uciążliwsze, a ostatnio zmienili zdanie.

Koszty pobytu należą do dość często krytykowanych aspektów wizyt w Polsce.W latach 1997 – 1998 analizowane grupy nie wykazywały zróżnicowania pod tym względem. Nastepnie w latach 1999 – 2000 znacznie wzrósł odsetek narzekajacych na koszty pobytu wśród sąsiadów ze wschodu, by w 2001 roku powrócić do poziomu przeciętnego, a w 2002 roku znów pójść w górę. Godne uwagi jest, że długoletni trend dla Niemiec i pozostałych krajów Unii Europejskiej jest pozytywny. Koszty nie należą do czynników, które kształtują niekorzystny obraz pobytu w Polsce wśród turystów z tych krajów.  Natomiast poziom usług ocenia się nie najgorzej. Pod tym względem największe wymagania mają turyści Unii Europejskiej. Najgorsze w ich opinii były lata 1997 i 1998. W kolejnych latach odnotowujemy poprawę.[3]

 

CO  KRYTYKOWANO  W  ZWIĄZKU  Z  PODRÓŻĄ I  POBYTEM W  POLSCE

  ogółem Niemcy Rosja, Białoruś, Ukraina UE (bez Niemiec) Nowe kraje UE Kraje zamorskie

Koszty pobytu

16,0 % 3,9% – 25,6%+ 8,4% 17,3%+ 21,8%-
Warunki dojazdu 15,5% 17,9%+ 14,5%- 15,7%- 17,7%- 8,9%
Organizacja podróży lub pobytu 42% 0,3% 7,8% 0,6% 8,2%+ 1,1%
Brak atrakcji turystycznych 2,5% 0,9% 4,1% 1,4% 3,1% 1,2%
Brak informacji 8,9% 7,0%- 4,4% 16,3% 6,8% 46,1%
Jakość usług 12,6% 16,7% 7,3% 16,1%- 9,1% 24,2%
Stan sanitarny 18,8% 26,9% 10,6% 23,9% 19,6%+ 30,2%
Stan bezpieczeństwa 12,5% 20,2% 8,0% 12,3%- 7,4% 12,9%
inne 0,2% 0,2% 0,2% 0,0% 0,4% 0,0%
Niczego nie krytykowano 24,7% 32,6% 24,3% 23,9%+ 11,5%- 1,5%

Źródło: W. Bartoszewicz, T. Skalska „Zagraniczna turystyka przyjazdowa do Polski w 2002 roku.” Zeszyty Statystyczne, Warszawa 2003 rok,  badania Instytutu Turystyki

 

Turystami najczęściej przyjeżdzającymi do Polski są Niemcy, Czesi, Słowacy, Ukraińcy, Białorusini, Rosjanie i mieszkańcy krajów nadbałtyckich byłego ZSRR. Dodać należy, że około 80% Czechów i Słowaków przyjeżdza do Polski bez korzystania z noclegu.

Biorąc pod uwagę obecne kierunki turystyki przyjazdowej i spodziewane kierunki turystyki wyjazdowej, jak również ogromny potencjał demograficzny obszarów położonych na wschód i na zachód od Polski, najważniejszy wydaje się kierunek równoleżnikowy przemieszczeń turystycznych. Należałoby wziąć to pod uwagę podejmując decyzje lokalizacjne, szczególnie dotyczące obiektów infrastrukturalnych zaawansowanych technicznie, czyli autostrad, dróg szybkiego ruchu, sieci szybkich kolei.  Transport może być niezwykle istotnym czynnikiem aktywizującym rozwój turystyki. Polska powinna skorzystać z bogatych doświadczeń  zachodnioeuropejskich rozwoju rynku turystycznego i jego powiązań z rynkiem transportowym. Nie należy zapominać, że w krajach Wspólnoty sektor turystyki stawia się obecnie na trzecim miejscu, po przemyśle energetycznym i motoryzacyjnym.[4]

 

Rozwój zaawansowanych technicznie obiektów infrastrukturalnych

Najważniejszym przedsięwzieciem inwestycyjnym w polskiej infrastrukturze transportowej w ciągu najbliższych 15-20 lat będzie budowa autostrad i dróg szybkiego ruchu.W dniu 27 lipca 1993 roku Rada Ministrów podjęła uchwałę numer nr 63/93 w sprawie PROGRAMU  BUDOWY  AUTOSTRAD. Na ich sieć składa się 2600km odcinków w ramach pięciu głównych ciągów autostradowych:

  1. A-1 – Gdańsk-Toruń-Gorzyce
  2. A-2 – Świecko-Kutno-Terespol
  3. A-3 – Szczecin-Zielona Góra-Lubawka
  4. A-4/A-12 Zgorzelec/Olszyna-Wrocław-Kraków-Medyka
  5. A-88 – Wrocław-Łódź

Przewiduje się następujące źródła finansowania programu:środki koncesjonariuszy-75%,środki budżetowe-18%,opłaty z międzynarodowego transportu drogowego-2%,kredyty Banku Światowego-5%[5]

Polska jest zobowiązana do wzmocnienia nawieszchni dróg miedzynarodowych, budowy bitumicznych poboczy i dodatkowych pasów na wzniesieniach, modernizacji przejść przez miejscowości, budowy obwodnic wokół miejscowości o dużych utrudnieniach ruchu, budowy dwupoziomowych skrzyżowań z liniami kolejowymi oraz do budowy drugiej jezdni lub dodatkowych pasów ruchu na odcinkach najbardziej obciążonych. Przedsiewzięcie to wymaga w latach 1993-2005 objęcia programem modernizacyjnym 1058 km dróg miedzynarodowych (E-30,E-40,

E-65,E-28,E-67,E-77,E-262 i E-371) oraz 5576 km dróg znaczenia międzynarodowego (Warszawa-Lublin-Hrebenne, Warszawa-Białystok-Kuźnica, Piaski-Chełm-Dorohusk,odcinki Via Baltica oraz droga Elbląg-Braniewo).

Konieczne są pracemodernizacyjne na przejściach granicznych, gdyż posiadają one niedostateczną przepustowość, są w fatalnym stanie technicznym i sanitarnym.

Istnieje konieczność priorytetowej modernizacji linii kolejowych.Umowy Europejskie zakładaja docelowo stworzenie na terytorium Polski czterech linii o znaczeniu europejskim:[6]

  • E-20: Kunowice-Poznań-Warszawa-Terespol
  • E-30: Zgorzelec-Wrocław-Katowice-Kraków-Przemyśl-Medyka
  • E-59: Świnoujście-Szecin-Poznań-Wrocław-Opole-Chałupki
  • E-65: Gdynia-Gdańsk-Warszawa-Katowice-Zebrzydowice.

Linie te powinny umożliwiać prowadzenie pociągów pasażerskich z prędkością 160 km/h i pociągów towarowych z prędkoscią100 km/h. Należy je wyposażyć w automatyczną sygnalizację, system informacyjne i sprawnie funkcjonujące zaplecze obsłługowo naprawcze.

Docelowo dla potrzeb pasażerskich przewozów kwalifikowanych przydatne będzie zbudowanie 1400 km całkiem nowych linii[7]:

  • (Berlin)-Kunowice-Poznań-Łódź-Warszawa-Terespol-(Mińsk-Moskwa) dla prędkości max.300km/h- w Polsce ok. 670 km;
  • przedłużenie CMK na południe-(wschodnie obejście Śląska: Nakło-Cieszyn)- ok. 180 km
  • przedłużenie CMK na północ( Korytów-Wyszogród-Płock-Malbork-Gdańsk)- ok. 320 km
  • Wrocław-Oleśnica-Wieluń-Idzikowice- ok. 200 km
  • Kraków Podłęże-Tymbark-Muszyna- ok. 40 km

 

W polskim lotnictwie nie zachodzi potrzeba dokonywania w najbliższym 10-cio leciu poważnych inwestycji w zakresie infrastruktury portowej. Nowe lotnisko warszawskie Okęcie II i porty regionalne w Krakowie, Trójmieście, Wrocławiu, Poznaniu, Katowicach, Szczecinie i Rzeszowie mają wystarczającą zdolność przepustową by zaspokoić popyt na przewozy turystyczne. Konieczna jest budowa i modernizacja terminali międzynarodowych w portach regionalnych, poprawa jakości wyposażenia dworców lotniczych reorganizacji służb celnych i sanitarnych, zapewnienie dogodnych połączeń przesiadkowych w Warszawie dla podróżnych z innych miast w kraju i dla przybywających z zagranicy.

W morskich przewozach pasażerskich między Polską a krajami skandynawskimi podstawowym środkiem transportu będą promy, co wymaga znacznych inwestycji tonażowych. Na linie promowe należy wprowadzić nowoczesne, duże, o wysokim standardzie usług promy pasażersko-samochodowe, kolejowe i pasażersko-samochodowo-kolejowe.

Inwestowania w obiekty infrastrukturalne nowej generacji w transporcie jest konieczne dla dokonania dużego skoku w rozwoju turystyki jako ważnego składnika sektora usług polskiej gospodarki. Jeśli Polska chce stac się liczącym w Europie krajem recepcyjnym i czerpać dochody z turystyki międzynarodowej, powinna inwestować zarówno w infrastrukturę stricte turystyczną, jak i transportową.

Priorytetowe traktowanie transportu nie oznacza automatycznie pierwszeństwa w podziale środków budżetowych- do tych środków naturalne prawo ma w pierwszej kolejności sfera budżetowa. W sektorach działających w pełni na zasadach handlowych, tam gdzie można spodziewać się wyjątkowego przyrostu efektów ekonomicznych i dokonania duzego skoku technologicznego- celowe jest również zaangażowanie środków budżetowych nawet kosztem czasowego zmniejszania dotacji w tradycyjnych rodzajach działalności budżetowej. Duża część inwestycji turystyczno transporowych (infrastrukura drogowa i kolejowa) powinna kożystać z takich źródeł finansowania[8] .

Według strategii rozważanej w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu można obecnie rozróżnić dwie grupy inwestycji infrastrukturalnych z punktu widzenia celu ich przeprowadzenia[9]:

  • inwestycje mające na celu doprowadzenie do równomiernego stanu zagospodarowania infrastrukturalnego, aby zapewnić powstanie sieci transportowej łączącej kraje peryferyjne z centrum Europy oraz połączenia między transportem drogowym i kolejowym, transportem lądowym i morskim czy transportem lądowym i lotniczym;

inwestycje mające na celu polepszenie stanu infrastruktury w miejscach o dużym zagęszczeniu ruchu przez budowę obwodnic omijających centra aglomeracji oraz rozbudowy autostrad.


praca została napisana w roku 2004

[1] W. Gaworecki „Turystyka” PWE Warszawa 1994

[2] W. Bartoszewicz, T. Skalska „Zagraniczna turystyka przyjazdowa do Polski w 2002 roku.” Zeszyty Statystyczne, Warszawa 2003 rok

[3] W. Bartoszewicz, T. Skalska „Zagraniczna turystyka przyjazdowa do Polski w 2002 roku.” Zeszyty Statystyczne, Warszawa 2003 rok

[4] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[5] E.Zbieć, „Problemy rozwoju polskiej turystyki wynikające z integracji zachodnioeuropejskiego rynku turystycznego oraz z Układu o Stowarzyszeniu RP z Krajami EWG”(W-wa 1992)

[6] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[7]  „ Określanie racjonalnego układu linii kolejowych w Polsce”.DG PKP, Biuro Planowania Strategicznego, W-wa maj 1994

[8] Zenon Dereszkiewicz „Kierunki rozwoju infrastruktury transportowej i jej znaczenie dla rozwoju turystyki” „Turystyka szansa rozwoju kraju” materiały pokongresowe Warszawa 1996

[9] Tendences du transport europeen et besoins en infrastructure. CEMT,Paryż 1993

Trendy w turystyce europejskiej

Rozwój społeczeństwa postindustrialnego prowadzi do zanikania zarówno starych, jak i nowo pojawiających się gałęzi przemysłu, co powoduje mniejszą stabilność społeczną. Długie okresy bezrobocia i wielokrotne zmiany miejsca pracy w ciągu całego życia są coraz powszechniejszym zjawiskiem. Niepewność jutra kształtuje wzory wydatkowania i oszczędzania, a większa różnorodność możliwych do nabycia dóbr i usług konkuruje z wydatkami na podróże[1].
Dystrybucja dochodów staje się coraz bardziej nierównomierna. Z jednej strony ludzie o wysokich zarobkach dysponują mniejszą ilością wolnego czasu, z drugiej zaś rosnąca grupa ludzi biednych ma nadmiar przymusowego czasu wolnego.
Globalizacja w przemyśle, nadwyżki zdolności produkcyjnych w kluczowych sektorach produkcji i ogólny nadmiar kapitału stanowią nowe, wpływowe siły ekonomiczne, które ograniczają możliwość interwencjonizmu państwowego i prowadzą do ostrej konkurencji międzynarodowej. pomoc rządów dla sektora turystycznego maleje wraz ze wzrostem roli gospodarki rynkowej i prywatyzacji sektora. Jednocześnie, popyt w turystyce jest bardziej zależny od dobrej współpracy sektora publicznego i prywatnego niż inne dziedziny handlu. Rynek zjednoczonej Europy nie sprawdził się w sferze turystyki ze względu na brak konsekwentnej polityki Unii w tej dziedzinie. Wysokie i niejednolite podatki oraz nadmiar przepisów powodują stałe pogarszanie się warunków funkcjonowania branży, prowadząc do utraty konkurencyjności na światowym rynku.
Zaniechanie działalności sklepów typu duty free i wysokie koszty paliw spowodowały wzrost opłat na niektórych głównych liniach tranzytowych, zwłaszcza obsługiwanych przez transport powietrzny i morski. Malejąca pomoc państwa w finansowaniu promocji za granicą, zmiany w systemach dystrybucji, sprzedaży i rezerwacji, coraz większa liczba przepisów -wszystko to spowodowało rosnącą presję na małe przedsiębiorstwa i niekorzystnie wpłynęło na jakość usług.
Niższy poziom inflacji w długim okresie oferuje lepsze warunki do handlu, ale prowadzi także do ograniczenia dochodów z oszczędności oraz wydatków emerytów i osób starszych, których liczba gwałtownie wzrasta w ostatnich latach.
Zaawansowane technologie (szczególnie w dziedzinie informacji, rezerwacji i dystrybucji) przyspieszają i spowodują zmiany w przemyśle turystycznym, umożliwiając późniejsze rezerwacje, a także wzrost liczby podróży indywidualnych w formie all inclusive. Już dziś wielu doświadczonych turystów jest w stanie zorganizować sobie samodzielnie podróż i częściej wyjeżdżać, jeśli tylko wybór i kupno są łatwe. W miarę zwiększania się dostępności, będzie wzrastała liczba korzystających z nich osób.
Niekorzystnym zjawiskiem jest rosnące zanieczyszczenie środowiska naturalnego i koszty związane z jego ochroną Interwencjonizm państwa w tym zakresie, nowe przepisy i podatki mogą niekorzystnie wpłynąć na popyt. Może jeszcze upłynąć jakiś czas, nim opisane wyżej czynniki w pełni się ujawnią, ale zmiany zachodzą szybciej niż kiedykolwiek przedtem. Turystyka staje się bardziej zmienna; ulega ekonomicznej presji recesji, wpływa na nią brak poczucia bezpieczeństwa oraz liczne inne zagrożenia. Zakłócenia rozwoju będą raczej dotyczyły niektórych regionów, a nie całego świata. Pojawią się zatem zwycięzcy i przegrani
Korzystnym zjawiskiem będzie zainteresowanie podróżami zagranicznymi większości populacji krajów rozwiniętych. potencjał rozwoju jest bardzo duży. Szacuje się, że obecnie w podróżach międzynarodowych bierze udział około 3,5 % populacji świata. Zgodnie z danymi WTO, odsetek ten może wzrosnąć do 7 % w następnej dekadzie.

Na podstawie obserwacji zjawisk zachodzących w turystyce europejskiej i gospodarce światowej oraz raportów krajów członkowskich European Travel Commission (ETC), eksperci z European Travel & Tourism Action Group (ETAG) opracowali listę najważniejszych trendów, które można pogrupować ze względu na różne aspekty.[2]

Trendy ogólne
Rośnie ilość czasu wolnego. Wakacje przestały być dobrem luksusowym, gdyż pojawia się wiele możliwości konkurencyjnego sposobu spędzania wolnego czasu.
Liczba podróży na osobę ciągle wzrasta, lecz czas trwania tych wyjazdów jest coraz krótszy.
Liczba klasycznych wyjazdów z północy na południe rośnie wolniej niż wyjazdów z południa na północ, ze wschodu na zachód i z zachodu na wschód.
Wydatki
Całkowite wydatki turystyczne, zwłaszcza wydatki na transport rosną szybciej niż inne składniki kosztów podróży, przede wszystkim z powodu częstszych i trwających krócej wyjazdów. Dzienne wydatki zostały generalnie utrzymane, ale wydatki w przeliczeniu na jedną podróż spadły – właśnie z powodu skrócenia jej czasu. Niemniej usługi konkurencyjne (często w miejscu zamieszkania), oferujące szeroką gamę możliwości spędzenia wolnego czasu (np. parki tematyczne, kluby sportowe i odnowy biologicznej, imprezy kulturalne), będą wpływały na wydatki turystyczne, szczególnie w okresie recesji.
Kierunki podróży
Liczba podróży międzykontynentalnych z i do Europy wzrasta szybciej niż ruch turystyczny między krajami europejskimi.
Liczba podróży między krajami Europy rośnie szybciej niż turystyka krajowa. Wzrastający popyt na wyjazdy do nowych, nieznanych i unikatowych miejsc jest równoważony przez powtórne wyjazdy do tych samych regionów, w których turyści mieli pozytywne doświadczenia.
Wzrasta liczba podróży wakacyjnych, podczas których turyści odwiedzają kilka krajów. Coraz bardziej popularne będą się stawały regiony oferujące produkt typu „coś dla każdego”.
Sezony turystyczne
Zainteresowanie zimowymi wakacjami w słońcu, turystyka kulturowa i podróże statkami rozwijają się szybciej niż tradycyjne wyjazdy związane z uprawianiem sportów zimowych.
Wyjazdy aktywne stają się tak samo popularne zimą i latem. Z wyjazdów poza sezonem najczęściej korzystają emeryci i osoby starsze.
Warunki podróżowania
Aspekty środowiskowe będą wywierały coraz większy wpływ na zachowania konsumentów i wybór kraju docelowego podróży. Potrzeba bezpieczeństwa podczas wakacji stale wzrasta. Społeczności lokalne stają się bardziej krytyczne wobec zjawiska turystyki.
Potrzeby i motywacje podróży
Rośnie popyt na wyjazdy zawierające elementy kultury, edukacji, historii, aktywności sportowej, a także zainteresowanie korzyściami zdrowotnymi wynikającymi z wyjazdu.
Odpoczynek i relaks (jako przeciwieństwo wypełniania wakacji różnymi formami aktywności) nadal pozostaje bardzo ważną cechą imprezy turystycznej.
Jakość, autentyczność i różnorodność stają się najistotniejszymi elementami postrzegania i wyboru kierunku podróży.
Rośnie potrzeba łączenia podczas podróży wakacyjnych wypoczynku i uczestnictwa w różnych wydarzeniach.
Wyjazdy, podczas których można połączyć wykonywany zawód z zainteresowaniem (hobby), cieszą się rosnącą popularnością.
Istotnymi  elementami postrzegania wakacji są takie cechy, jak: przygoda, fantazja, luksus i przyjemność, w połączeniu z atmosferą wyłączności.
Nowe aspekty segmentacji
Rynek czasu wolnego będzie bardziej ulegał modzie. Podróże służbowe staną się oszczędniejsze i większą uwagę będzie się zwracać na czas ich trwania. W krajach wysoko rozwiniętych kobiety samodzielne pod względem finansowym będą miały większy wpływ na wybór kierunków podróży i sposobu spędzania czasu niż obecnie.
Najlepsze perspektywy rozwoju przedstawiają następujące segmenty:
Za najbardziej dynamicznie rozwijający się segment rynku uważani są seniorzy. Przeciwieństwo stanowi turystyka młodzieży, zagrożona niedostatkiem odpowiednich usług – transportowych i innych, a także zmniejszaniem się dodatki od instytucji edukacyjnych.
Turystyka biznesowa – wzrost liczby tego rodzaju podróży zależy głównie od działań marketingowych. Powodzeniem będą się cieszyły wyjazdy grupowe z powodu specjalnych okazji: na konferencje, targi oraz podróże motywacyjne i wyjazdy łączące pracę z wypoczynkiem.
Największy potencjał wzrostu ujawniają odwiedziny u krewnych i przyjaciół oraz wszystkie formy wyjazdów specjalistycznych.
Będzie się rozwijać turystyka miejska, szczególnie z okazji wydarzeń kulturalnych czy sportowych, głównie w formie coraz krótszych wyjazdów.
Szybciej niż wyjazdy w okresie letnim czy też turystyka wypoczynkowa typu „słońce i plaża” i tradycyjne wyjazdy zimowe na narty będą się rozwijały wyjazdy zimowe do krajów południowych oraz rejsy statkami wycieczkowymi.
Nadal popularne będą wyjazdy jednodniowe w różnych celach.
Nowe produkty: istnieje zapotrzebowanie na nowy rodzaj produktów przeznaczonych dla ludzi o zróżnicowanych, specjalistycznych zainteresowaniach. Wyjazdy powinny umożliwiać łączenie pracy z wypoczynkiem.
Coraz większą liczbę klientów, także seniorów będą przyciągały wakacje związane z potrzebą przeżycia przygody oraz podróże do krajów bardzo odległych od miejsca zamieszkania, które stanowią dziś 18 % wszystkich zamorskich podróży (np. do dżungli) – w komforcie i poczuciu bezpieczeństwa.
Wyjazdy grupowe organizowane dla określonych społeczności lub grup zawodowych potrzebują wyspecjalizowanej obsługi. Znaczna większość tego typu podróży jest organizowana samodzielnie lub przez instytucje niekomercyjne.
Rośnie też zainteresowanie turystyką wiejską, powrotem do natury, a w mniejszym stopniu – dużym obecnie ruchem campingowym i caravaningowym.
Trendy w organizacji podróży
Obserwować się będzie większe zainteresowanie zorganizowanymi podróżami indywidualnymi, ze szkodą dla zorganizowanych wyjazdów grupowych.
Maleje liczba uczestników zorganizowanych wyjazdów grupowych, ale są one bardziej zróżnicowane. Rosnącym powodzeniem cieszą się imprezy, które zapewniają wszystkie rodzaje świadczeń (all inclusive).
Technologie informacyjne
Systemy informacji, lepsze i łatwiej dostępne, umożliwiają późniejsze rezerwacje, często też prowadzą do bardziej elastycznego traktowania programu podróży.
Wzrośnie znaczenie  systemów dystrybucji i lepszego świadczenia usług dla indywidualnego turysty.
Produktem stanie się dostarczanie informacji za pośrednictwem internetu. Kraje (regiony) będą konkurencyjne, jeśli umiejętnie wykorzystają nowe media.
Trendy związane z produktami
Konsumenci stają się bardziej krytyczni i pewni siebie: coraz bardziej zwracają uwagę na związek między ceną a jakością.
Wzrasta rola komfortu i dodatkowych korzyści. Turyści oczekują większego osobistego zainteresowania, nawet w drobnych sprawach.
Wzrasta grupa klientów poszukujących produktu „minimalnego”.
Zainteresowanie produktami najwyższej jakości będzie wzrastało tylko nieznacznie lub wcale.
Wszelkie dodatkowe wyposażenie i udogodnienia w hotelach, wliczone w cenę noclegu, będą mile widziane.
Usługi transportowe
Zgodnie z prognozami, liczba przewozów lotniczych będzie wzrastać. Jednak większe koszty oraz natłok samochodów prywatnych doprowadzą w efekcie do ograniczenia wielu podróży. Transport publiczny powinien odnieść z tego tytułu korzyści, pod warunkiem, że zostaną zapewnione przez rządy podstawowe inwestycje infrastrukturalne, do których można zaliczyć rozwój lotnisk. Inwestycje te są konieczne; ich zaniechanie wpłynęłoby niekorzystnie na perspektywy rozwoju.
Istnieje rosnąca potrzeba przemieszczania się w miejscu pobytu na wakacjach.
Konsumenci są coraz bardziej zainteresowani używaniem alternatywnych środków lokomocji w celu dojechania do miejsca przeznaczenia.
Wzrośnie liczba przewozów lotniczych i udział podróży z wykorzystaniem samolotu i pociągu łącznie. Liczba przejazdów pociągiem między dużymi aglomeracjami będzie wzrastać.
Utrzymuje się duże zainteresowanie statkami wycieczkowymi.
Usługi noclegowe i gastronomiczne
Dotychczas były to największe obszary wzrostu. Prawdopodobnie będzie tak nadal, jednak towarzyszyć temu będą duże zmiany. Hotele najwyższej klasy mogą osiągnąć stan nasycenia, będzie rósł natomiast popyt na hotele trzygwiazdkowe i niższej klasy. Coraz częściej nocleg w hotelach będzie sprzedawany w formie pakietu, szczególnie przy wyjazdach na krótko.
Usługi gastronomiczne będą się rozwijać poprzez sieć wyspecjalizowanych restauracji. Największym popytem cieszyć się będą dobrej jakości małe restauracje i zajazdy. Kontynuowanym trendem będzie nie tylko poszukiwanie wysokiej jakości i nowości w kuchni, ale także uleganie zmiennym modom.
Przewiduje się zwiększone zapotrzebowanie na noclegi i wyżywienie w wynajętych mieszkaniach, szczególnie w pobliżu atrakcji turystycznych – takich jak parki tematyczne, obiekty sportowe i kultury, centra odnowy biologicznej oraz wioski wakacyjne. Nadal pozostaną popularne drugie domy.
Trzeba sobie zdawać sprawę, że opisane wyżej trendy mają częściowo charakter ogólny, a w części odnoszą się tylko do specyficznych grup. Próba ich zastosowania do wszystkich byłaby poważnym błędem.
Turystyka nie jest z pewnością zjawiskiem statycznym. Można oczekiwać, że zmiany te będą następowały w nadchodzących latach. Jest ważne, aby uwzględnić je we właściwym momencie.
Wydaje się, że najgłębsze zmiany są spowodowane przemianami w stylu życia. One prowadzą do rosnącej segmentacji, ponieważ popyt stał się bardziej zmienny, elastyczny.
W krajach rozwiniętych jest więcej obywateli w wieku emerytalnym, mniej ludzi młodych; więcej bogatych i wykształconych, ale także więcej biednych, bezrobotnych i odsuniętych poza główny nurt życia społecznego. Maleją stare więzi i lojalność wobec rodziny, nauczycieli, rodzinnego miasta i religii.
Regiony, kraje i małe miejscowości utracą swoją prawie monopolistyczną pozycję wobec stałych klientów. Rynek masowy, większa częstotliwość podróży w ciągu całego roku będą sprzyjać wzrostowi popytu, ale wzrośnie konkurencja oraz możliwości wyboru. Podróżni będą bardziej zorientowani na produkty, dlatego w promocji większego znaczenia nabierze koncentrowanie się na specyficznych segmentach rynku niż ogólna promocja kraju.

Prognozy krótkoterminowe są mniej korzystne. Dojrzałość niektórych rynków i niepewne perspektywy rozwoju gospodarki światowej, przewidujące tempo wzrostu gospodarczego na poziomie 3 % lub mniej, nie wyglądają obiecująco. W 2000 roku ujawniło się dalsze ograniczenie udziału turystyki europejskiej na świecie, a wiele krajów odnotowało zmniejszenie tempa wzrostu, stagnację, a nawet spadek liczby przyjazdów.
Turystyka wyjazdowa w większości krajów wzrastała, szczególnie na trasach odległych. WTO przewiduje, że jeżeli obecny trend się utrzyma, wyjazdy z Europy przewyższą ruch przyjazdowy w ciągu najbliższych dwudziestu lat.
Jednakże WTO prognozuje wielkie możliwości dla przyszłych podróży międzynarodowych. Warunek osiągnięcia sukcesu i odwrócenia negatywnych tendencji specjaliści upatrują w efektywnym marketingu i nowych produktach.
Europa potrzebuje lepszej polityki państwa i bardziej dogodnych warunków funkcjonowania branży turystycznej. Żeby osiągnąć zrównoważony wzrost, niezbędne jest ożywienie współpracy między sektorem publicznym i prywatnym.

[1] T. Buczak  „Trendy w turystyce europejskiej”, „Hotelarz”, lipiec 2001

[2] T. Buczak  „Trendy w turystyce europejskiej”, „Hotelarz”, lipiec 2001

Zarys rozwoju turystyki w Polsce

początek pracy licencjackiej

Historia turystyki jest nierozłącznym elementem historii ludzkości. Ludzie przemieszczali się zawsze w poszukiwaniu pożywienia i miejsca zamieszkania jednak za początek turystyki uznaje się moment, gdy człowiek zaczął podróżować w celach poznawczych. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, rozwój turystyki został zapoczątkowany w pierwszej połowie XIX wieku. Jednakże proces ten w Polsce przebiegał inaczej niż w innych krajach europejskich. O ile w innych krajach, mających normalny rozwój życia narodowego, jednym z potężnych bodźców współdziałających w tworzeniu stowarzyszeń był bodziec materialny,o tyle w Polsce komercjalna strona zagadnienia była mniej istotna.

Na zachodzie Europy turystykę organizowali przede wszystkim ludzie wyczuwający potrzeby rynku i płynące stąd zyski, w Polsce zaś  – przede wszystkim społecznicy ożywieni poczuciem misji kulturalno – narodowej. Etapy rozwojowe turystyki w Polsce zamykają się w następujących okresach:

  • Okres pierwszy obejmuje lata do 1873 r.: jest to okres prekursorski, poprzedzający właściwy rozwój form organizacyjnych
  • Okres drugi – od 1873 do 1918r. – jest okresem, w którym kształtowały się ideowe i organizacyjne podstawy polskiej turystyki i krajoznawstwa
  • Okres trzeci – od 1918 do 1939 r. – obejmuje lata działalności turystycznej w Polsce międzywojennej
  • Okres czwarty – od 1945r. – odnosi się do powstania i rozwoju turystyki w Polsce Ludowej[1].

O turystyce do 1873 roku w dzisiejszym tego słowa znaczeniu

można mówić przede wszystkim na tle działalności Stanisława Staszica i Juliana Ursyna Niemcewicza. Obaj uczeni, politycy, krajoznawcy, pisarze  wprowadzili do  turystyki polskiej akcenty poznawcze.

Staszic – naukowiec, wybitny działacz, organizator, przyrodnik – był pierwszym badaczem, który w celach naukowych przewędrowała prawie całą Polskę. Stał się on wzorem dla innych działaczy krajoznawczych i turystycznych.

Działania Niemcewicza i Staszica kontynuowane są przez Wincentego Pola – geografa i poetę. On jako profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego kształcił zastępy młodych badaczy stwarzając teorię fizycznej odrębności ziemi Polskich od otaczających je państw.

Rozwój myśli geograficznej i historycznej, propagującej idee krajoznawcze, trafi na grunty społeczno – ekonomiczne. Typowe dla XIX wiecznej Europy przemiany społeczne również w Polsce rozszerzają krąg osób zainteresowanych uprawianiem turystyki na warstwy kupców, urzędników oraz przedstawicieli wolnych zawodów. Niestety warunki materialne nie pozwalały na dalekie podróże. Rodzi się więc potrzeba aby miejscowości wypoczynkowe, do których dojazd nie byłby zbyt kosztowny, były w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca zamieszkania.

Z czasem uzdrowiska stają się miejscami skupiającymi czołowych intelektualistów kraju : pisarzy, naukowców, działaczy społecznych. Oprócz uzdrowisk powstają ośrodki kąpielowiskowe, klimatyczne i letniskowe. W 1816 roku powstaje w Darłowie najstarsze kąpielisko nad Bałtykiem. W 1823 r. Dr Hafner odkrywa Sopot i zakłada nadmorskie kąpielisko.

Drugi okres to okres zaborów. W tym czasie społeczeństwo polskie odczuwało m.in. potrzebę organizowania się dla realizacji swych zamierzeń i celów związanych z turystyką i krajoznawstwem[2]. Formowanie organizacji społecznych utrudniała sytuacja polityczna. Dopiero po stworzeniu pewnych form polskiej autonomii kulturalnej w Galicji powstają możliwości założenia organizacji turystycznej. W 1873 roku powstaje Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie. Jego celem były badania geologiczne polskich gór i ich popularyzacja, a także ochrona przyrody i wspieranie przemysłu góralskiego. W 1874 roku zbudowano pierwsze schronisko górskie nad Morskim Okiem; w 1876 roku  – schroniska w Roztoce i Pięciu Stawach, a w 1894 roku na Hali Gąsienicowej.

W 1906 roku powstaje PTK (Polskie Towarzystwo Krajoznawcze) jako druga organizacja na ziemiach polskich.

Na rewolucyjny zwrot w rozwoju turystyki miały wpływ wynalazek kolei i statku parowego. Podróże stały się tańsze, szybsze, wygodniejsze i dostępne dla szerszych kręgów ludności.W literaturze przedmiotu przyjmuje się więc, że faza początkowa turystyki nowożytnej rozpoczyna się w XIX wieku i fazę tę cechuje:

  • rozbudowa infrastruktury informacyjnej, w szczególności sieci pocztowej
  • rozbudowa infrastruktury transportowej i zastosowanie nowych środków transportu, takich jak kolej i statek parowy, zwiększenie prędkości poruszania się i zmniejszenie kosztów podróżowania,
  • większy dobrobyt dzięki industrializacji i pierwsze zdobycze socjalne w zakresie czasu wolnego, w szczególności możliwość ubiegania się o urlop, w prawdzie jeszcze bezpłatny i jeszcze nie jako prawo powszechne[3]

W środowisku robotniczym przed I wojną światową i w okresie międzywojennym zapoczątkowana została działalność turystyczna. Prowadziły ją organizacje młodzieżowe, sportowe i oświatowe.

Okres trzeci – w warunkach odrodzonej państwowości polskiej po I wojnie światowej zaistniały możliwości rozwoju turystyki i krajoznawstwa. Zmieniły się warunki, zmieniła się znacznie rola i zakres działalności Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (przed 1918 Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie) i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Działacze tam zgrupowani włączyli się w nowy okres rozwoju turystyki.

PTT nadal koncentrowało swoje wysiłki na zagospodarowaniu gór. Powstały nowe schroniska, zagospodarowano nowe szlaki. W 1935 roku z inicjatywy Ministerstwa Komunikacji powołana została Liga Popierania Turystyki jako stowarzyszenie, którego celem było organizowanie i krzewienie turystyki masowej.

W 1938  roku zostało powołane Centralne Biuro Wczasów przez Zrzeszenie Organizacji Oświatowo- Kulturalnych. Organizacja ta grupowała postępową, demokratyczną i lewicową inteligencję polską. CBW mimo, iż istniało tylko rok skierowało na tanie wczasy głównie na tereny Żywiecczyzny ponad 30 tys osób. Ta pierwsza próba organizowania turystyki socjalnej pozostawiła jako trwały ślad popularny dziś termin „wczasy”.[4]

Okres czwarty – po drugiej wojnie światowej nastąpiło zahamowanie rozwoju ruchu turystycznego, promowane były tylko niektóre jego formy – głównie turystyka masowa. Ówczesne władze ograniczały ruch międzynarodowy, czy chociażby wyjazdy nad morze. Preferowana była turystyka zdrowotna i walory kulturalne turystyki. Cały dorobek polskiej turystyki turystyki minionych lat był poważnie zniszczony. Zginęło wielu ludzi, którzy ją budowali, spłonęło dziesiątki schronisk, zniszczone były szlaki turystyczne, uległy dalekiej dewastacji hotele, domy, pensjonaty.

Całkowite przekształcenie stosunków ekonomicznych i społecznych nie pozostawało bez wpływu na dalszy rozwój turystyki. Turystyka i wypoczynek przestały być domeną interesów poszczególnych ludzi. Zainteresowanie państwa i organizacji znalazło swój wyraz w ustawie sejmowej o organizacji Funduszu Wczasów Pracowniczych (FWP)[5]. W ślad za tym rozpoczęła się działalność na szeroką skalę. Poszczególne zakłady pracy i związki zawodowe rozpoczęły przejmowanie obiektów przede wszystkim na ziemiach zachodnich oraz w tradycyjnych miejscowościach wypoczynkowych. Turystyka ta charakteryzowała się niskim wskaźnikiem intensywności wyjazdów turystycznych, ograniczeniem tych wyjazdów do obszaru własnego kraju, w najlepszym wypadku do obszarów krajów tego samego bloku politycznego , ograniczeniami w wyborze miejsca wypoczynku, niskim poziomem obsługi turystycznej, jednostajnością programu pobytu, niskim standardem bazy wypoczynkowej i turystycznej, brakiem rozwiązań systemowych, które zapewniałyby rozwój, modernizację i odtworzenie majątku trwałego turystyki. Brak odpowiednich mechanizmów finansowania w tym zakresie prowadził do dewastacji i stałego ubożenia bazy materialnej[6].

Izolacja ścisła Polski, a właściwie całego bloku krajów demokracji ludowej, od krajów kapitalistycznych spowodowała całkowity prawie zanik wyjazdów zagranicznych do krajów Europy Zachodniej. Z drugiej strony traktowanie turystów zachodnich jako potencjalnych szpiegów sprowadziło prawie do zera przyjazdy do naszego kraju. Niewiele lepiej przedstawiała się sprawa wyjazdów do krajów obozu socjalistycznego[7]. Bardzo trudno było uzyskać paszport szczególnie osobom bezpartyjnym, nie zrzeszonym w żadnej organizacji, trudno było również o wizy, które obowiązywały Polaków do wszystkich krajów socjalistycznych. Sporadyczne były również przyjazdy z tych krajów do Polski. Względy polityczne miały więc znaczenie decydujące i nie liczyły się absolutnie z prawami ekonomii, odcinając skarb państwa od poważnych wpływów, jakie mogła przynieść zagraniczna turystyka przyjazdowa.

Lata 1945 – 1970 były okresem wzrostu zagospodarowania turystycznego, aczkolwiek jeszcze niedostatecznego, dla stale rozwijającego się dynamicznie ruchu turystycznego. Dzieki pomocy państwa odbudowano ze zniszczeń i wybudowano wiele obiektów. Od nowa zagospodarowano Tatry, pobudowano schroniska w Beskidach. Zagospodarowano wiele nowych szlaków wodnych na Mazurach, zakłady pracy i organizacje związkowe zbudowały setki domów wypoczynkowych i ośrodków. Równolegle z zagospodarowaniem turystycznym, dzięki odbudowie m. in. Całych zespołów zabytkowych i pojedynczych zabytków oraz budowie nowoczesnych zespołów miejskich, stworzono odpowiednie warunki dla rozwoju turystyki. Stwierdzenie, że turystyka jest fenomenem naszych czasów wynika z tego, że stała się ona bardzo szybko:

  • aktywnym czynnikiem rozwoju społecznego i ekonomicznego,
  • stałym elementem struktury potrzeb współczesnego człowieka i jego rodziny,
  • dynamiczną dziedziną gospodarki ze stała tendencją wzrostową, zarówno po stronie podaży jak i popytu,
  • źródłem koniunktury dla innych dziedzin gospodarowania oraz aktywizacji miejscowości i całych regionów,
  • trwałym elementem polityki państwa i współpracy międzynarodowej[8].

[1] R. Bar, A. Doliński “Turystyka”  Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne 1978 r

[2] R. Bar, A. Doliński “Turystyka” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne 1978

[3] I. Jędrzejczyk ”Nowoczesny biznes turystyczny” Wydawnictwo Naukowe PWN 2000 rok

[4] R. Bar, A. Doliński “Turystyka” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne 1978

[5] R. Bar, A. Doliński “Turystyka” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne 1978

[6] I. Jędrzejczyk ”Nowoczesny biznes turystyczny” Wydawnictwo Naukowe PWN 2000 rok

[7] H. Borne, A. Doliński „Organizacja Turystyki” Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne1998 rok

[8] dr T. Burzyński „Kierunki rozwoju turystyki”/ „Turystyka szansą rozwoju kraju” materiały pokongresowe, Warszawa 1996

Jasna Góra jako światowe centrum pielgrzymkowe

praca mgr o turystyce pielgrzymkowej

W południowej Polsce, na skraju północnej części woj. Śląskiego, w paśmie wzgórz wapiennych, nad rzeką Wartą leży Częstochowa. To właśnie tam góruje nad miastem, na wapiennym wzgórzu kościół z klasztorem jasnogórskim. Osada powstała tutaj najprawdopodobniej w końcu XI w., z sąsiadującą z nią mniejszą zwaną Częstochówką. Miasto zawdzięcza swoją nazwę założycielowi – Częstochowi, a prawa miejskie Częstochowa uzyskała w XIV w. z rąk Władysława Opolczyka. Wzgórze wznosi się na wysokość 340 m i zwane jest świadkiem, jest to południowo-zachodni skraj wyżyny krakowsko-częstochowskiej. Pasmo tych wzgórz wapiennych ciągnące się od Krakowa aż po Wieluń zwane jest „Szlakiem Orlich Gniazd”. Skraj wyżyny wykształcony jest jako skalisty próg zwany kuestą. W okolicach 30 km od Częstochowy sterczy ona jeszcze 80-metrową krawędzią nad doliną Górnej Warty. Z klasztoru Jasnej Góry rozpościera się widok na miasto, a także całą okolicę: wyżynę śląską, wieluńską, częstochowską (Jackowski, 2005).

Jasna Góra to najważniejsze centrum pielgrzymkowe w Polsce mające status sanktuarium międzynarodowego. Nie mogłoby, więc zabraknąć tego miejsca wśród charakterystyki obiektów pielgrzymkowych w Polsce. Posiada ono wyjątkowe znaczenie w sercach polaków nie tylko pod względem religijnym, ale i patriotycznym. Historia przybliży nam istotę tego obiektu sakralnego będącego tak istotnym wśród naszego narodu.

Władysław Opolczyk sprawujący władzę w Częstochowie sprowadził w 1382r. zakonników paulinów z Węgier. Otrzymali oni w darze od księcia jasnogórskiego wzgórze z malutkim kościółkiem na szczycie. W nim umieścili bezcenny obraz Cudownego Wizerunku Matki Bożej. Przedstawiona jest na nim Najświętsza Maria Panna z Dzieciątkiem ubrana w granatową suknię i płaszcz, ozdobione złotymi liliami andegaweńskimi. Dzieciątko przyodziane jest w karminową suknie i trzyma księgę, nad postaciami biją złociste nimby. Legendy powiadają, że obraz wykonał jeden z uczniów Jezusa – św. Łukasz na desce z nazaretańskiego stołu. Dzieło trafiło z Jerozolimy do Konstantynopola za sprawą św. Heleny, która podarowała go synowi Konstantynowi Wielkiemu. Dalej przeszła w ręce Karola Wielkiego, księcia ruskiego Lwa, który ukrył wizerunek na zamku bełskim. To właśnie stamtąd przejął go książę Opolczyk, którego konie nie chciały ruszyć z miejsca w okolicach Częstochowy, co uznano za znak, że obraz ma trafić na Jasną Górę. Badania dowiodły, ze dzieło pierwotnie było ikoną bizantyjską z VI-IX w. Wizerunek Matki Bożej rósł w sławę i stał się miejscem licznych pielgrzymek i cennych wotów, które są tam do dziś. Rycina 10 przedstawia ten cudowny obraz Madonny z dzieciątkiem.

Ryc. 10. Obraz Matki Bożej Częstochowskiej

W 1430r. obraz ucierpiał na skutek włamania, podczas którego pocięto wizerunek i popękał on w trzech miejscach. Trzydzieści sześć lat później miał miejsce kolejny rabunek, co przyczyniło się do decyzji królów o budowie murów obronnych. Okazały się one bardzo przydatne w 1655r., kiedy zagrożenie przyszło ze strony Szwedów. Według planów generała Millera chcieli oni zająć klasztor w Częstochowie, będący jednak wielkiej wiary i odwagi przeor o. Augustyn Kordecki nie doprowadził do przejęcia tego miejsca. Obrona klasztoru trwała 40 dni i została odparta przez zaledwie kilkuset ludzi Kordeckiego. Wieść o tym wydarzeniu szybko odbiła się echem w całej Polsce. Następne ważne wydarzenie historyczne miało miejsce tu podczas konfederacji Barskiej. Kazimierz Pułaski bronił się od września 1770r., w styczniu 1771r. po dziesięciu dniach oblężenia czterotysięczne wojsko rosyjskie wycofało się spod Jasnej Góry. Trzeba zwrócić przy tym uwagę jak wielką rolę odegrały fortyfikacje, wybudowane pod nadzorem rozchwytywanego architekta Andrea Dell Aqua. Broniły one jeszcze nie jednokrotnie wrót klasztoru i były rozbudowywane przez kolejnych królów. Wiek XVIII przyniósł także pozytywne wydarzenie jakim było podpisanie aktu przez papieża Klemensa XI zezwalającego na koronację obrazu. Koronacji dokonano 8 września 1717r. papieskimi diademami, pierwszy raz poza Rzymem.

Zarządzanie bieżąca działalnością hotelu

Standardy wydajności

O ile standardy wykonania określają oczekiwania pracodawcy co do jakości pracy personelu, o tyle standardy wydajności odnoszą się do ilości pracy. Podstawowym zagadnieniem jest w tym przypadku czas potrzebny na zakończenie danej czynności, zakładając, że zostanie ona wykonana zgodnie z przyjętymi w dziale standardami wykonania.

Standard wydajności jest jednym z czynników decydujących o tym, ilu pracowników może zatrudnić dany dział w ramach przydzielonego budżetu. Ponieważ standardy wykonania są w zasadnie indywidualną sprawą każdego hotelu, również standardy wydajności nie są ustalane na jednakowym poziomie w całym hotelarstwie, lecz zmieniają się w zależności od potrzeb. Podobnie jak obowiązki pokojówki w hotelu turystycznym zasadniczo się różnią od zakresu obsługi w hotelu średniej czy luksusowej kategorii, tak standardy wydajności będą inne w każdym z tych hoteli. Kierownik służby pięter musi wiedzieć, ile czasu potrzeba na wykonanie każdej czynności umieszczonej w grafiku prac porządkowych, np. na sprzątnięcie jednego pokoju. Dopiero wówczas może określić standard wydajności.

Istotną kwestią jest odpowiednie zrównoważenie hierarchii ważności standardów wykonania i wydajności. Egzekwowanie przede wszystkim wydajności pracy wcale nie musi doprowadzić do obniżenia jakości; wystarczy tylko precyzyjnie zdefiniować metody pracy i procedury. Jeśli, na przykład, pokojówka biega w trakcie sprzątania między magazynem podręcznym a pokojem, z pewnością nie umie sobie zorganizować pracy. „Puste przebiegi” są stratą czasu, a stracony czas uszczupla najważniejszy i najdroższy zasób firmy – pracę.

 Planowanie zapasów

Oprócz planowania pracy i sporządzania stosownych grafików kierownik służby pięter musi dbać o to, aby pracownicy mieli odpowiedni sprzęt oraz stałe dostawy materiałów. Jego obowiązkiem jest planowanie zaopatrzenia w sprzęt i materiały niezbędne do utrzymania określonych standardów wykonania i wydajności. Dzięki temu pokojówki i służby techniczne będą pracowały bez zakłóceń, a dział zakupów będzie mógł efektywnie planować uzupełnianie zapasów sprzętu i materiałów, zamawianych i magazynowanych w odpowiednich ilościach przez departament eksploatacji. Kierownik służby pięter jest odpowiedzialny za organizowanie dostaw zapasów dwóch rodzajów produktów: wielokrotnego oraz jednorazowego użytku.

Ze względu na ograniczoną powierzchnię magazynową, a także zalecenie kierownictwa hotelu, aby nie zamrażać znacznej ilości środków finansowych, kierownik służby pięter musi utrzymać zapasy na rozsądnym poziomie. Do kategorii zapasów produktów wielokrotnego użytku zalicza się pościel, sprzęt i niektóre artykuły w pokojach. Sprzętami wielokrotnego użytku są wózki pokojówek, odkurzacze i maszyny do prania dywanów; do artykułów wielokrotnego użytku w pokojach zalicza się żelazka, deski do prasowania oraz dostawki i łóżeczka dziecinne, dostarczane na zamówienie gościa. Do kategorii zapasów produktów jednorazowego użytku zalicza się środki czystości używane przez pokojówki, podstawowe środki higieny osobistej przeznaczone dla gości, np. mydło, oraz dodatkowe, takie jak szczoteczka do zębów, szampon, balsam do włosów, perfumowane płyny do kąpieli i woda kolońska.

Ponieważ te ostatnie szybko się zużywają, procedury obowiązujące w magazynie służby pięter i system zlecania zakupów muszą być ściśle powiązane. System zlecania zakupów produktów jednorazowego użytku określa wielkość dostawy na podstawie dwóch wskaźników: ilości minimalnej i maksymalnej.

 Zakres czynności i opis stanowiska pracy

Gdy plan zajęć służby pięter jest prawidłowo opracowany, organizacja pracy personelu jest stosunkowo łatwa. Posługując się informacjami zgromadzonymi podczas planowania, kierownik służby pięter ustala, ile osób powinien zatrudnić i na jakich stanowiskach, a następnie sporządza zakres czynności i opis pracy dla każdego stanowiska.

 Zakres czynności

Zakres czynności powinien zawierać wszystkie obowiązki pracownika na danym sta­nowisku. Nie może to być jednak szczegółowy spis pojedynczych czynności wchodzą­cych w skład procedur, lecz raczej prosty opis wymagań w stosunku do pracownika.

Opis stanowiska pracy

W niektórych przypadkach opis stanowiska pracy jest dołączany do zakresu czynności w postaci dodatkowych informacji pracodawcy. Wśród nich mogą się znaleźć np. dodatkowe obowiązki, warunki pracy, zależność służbowa pracownika oraz sprzęt i materiały, za pomocą których będzie wykonywał pracę. Opis taki ma sens jedynie wówczas, gdy jest dostosowany do konkretnej sytuacji, czyli zasad funkcjonowania danego hotelu. Forma i treść opisu stanowiska pracy nie mają jednolitego charakteru w całym hotelarstwie, lecz są opracowywane przez poszczególne hotele w zależności od potrzeb.

Ze względu na możliwe zmiany przydziału zajęć opis stanowiska pracy należy weryfikować, co najmniej raz w roku. Właściwie sformułowany opis, tzn. zawierający obowiązki pracownika i wymagania pracodawcy, oraz zgodny ze specyfiką zadań, daje poczucie bezpieczeństwa i umacnia wiarę we własne siły. Dobrą praktyką jest za­angażowanie pracowników w przygotowanie i weryfikowanie własnych opisów stanowisk pracy. Każdy pracownik służby pięter powinien dostać kopię takiego opisu.

 Szczegółowy opis czynności

Na podstawie zakresu czynności i opisu stanowiska pracy można sporządzić szczegółowy opis czynności, inaczej mówiąc, podzielić procedury na podstawowe elementy. Szczegółowy opis czynności należałoby również wykorzystać do opracowania programu szkolenia oraz jako materiał porównawczy podczas oceny wyników pracy.

Kategorie hoteli

Jednym z kryteriów kategoryzacji obiektów noclegowych jest zakres usług. Posługując się tym kryterium, hotele można podzielić na:

  • turystyczne (tanie);
  • średniej klasy;
  • luksusowe.

Hotele turystyczne

Pod względem przyrostu liczby obiektów kategoria hoteli turystycznych odznacza się największą dynamiką w sektorze hotelarstwa. Najważniejszą zasadą funkcjonowania tych obiektów jest zaspokajanie podstawowych potrzeb gości, a zatem zapewnienie czystych, wygodnych i tanich miejsc noclegowych. Oferta hoteli turystycznych jest skierowana przede wszystkim do osób podróżujących tanio, które chcą zamieszkać w pokoju o standardzie gwarantującym wygodny pobyt, ale bez żadnych luksusów. Ze względu na stosunkowo niskie koszty projektu, budowy i eksploatacji, hotele kategorii turystycznej są na ogól rentowne. Wiele z nich nie zapewnia gościom pełnego wyżywienia, mogą oni wówczas korzystać z pobliskich restauracji. W ofercie hoteli tej kategorii nie ma zwykle takich usług, jak podawanie posiłków do pokoju, ani wielu innych, dostępnych w hotelach kategorii średniej i luksusowej.

 Hotele średniej klasy

Oferta hoteli średniej klasy jest skierowana do najliczniejszego segmentu podróżnych. Zakres usług jest wprawdzie skromny, ale obejmuje wszystkie najpotrzebniejsze rodzaje, a liczba personelu jest adekwatna do liczby gości. W hotelach tej klasy najczęściej zatrzymują się osoby podróżujące służbowo, których pobyt opłaca pracodawca, oraz turyści i rodziny, korzystające ze specjalnych stawek. Goście mogą korzystać z pełnej obsługi gastronomicznej (restauracji i baru). W niektórych hotelach są również restauracje wyspecjalizowane w pewnych rodzajach potraw, kawiarnie oraz pomieszczenia klubowo-barowe, w których obsługuje się zarówno gości hotelowych, jak i innych klientów. Wyposażenie standardowego pokoju na ogół składa się z podwójnego łóżka, biurka, toaletki, zestawu szafek, jednego lub dwóch krzeseł. Przy każdym pokoju jest łazienka z węzłem sanitarnym.

 Hotele luksusowe

W hotelach tej klasy znajdują się restauracje, pomieszczenia klubowe, sale konferencyjne i jadalnie do użytku prywatnego. W recepcji hotelu można skorzystać z usług konsjerża, czyli pracownika wykonującego zlecenia gości. Oferta usługowa hoteli tej kategorii jest skierowana do bardzo bogatych klientów. Przykładem sieci luksusowych hoteli jest Savoy Group of Hotels z centralą w Londynie.

Turystyka w życiu Karola Wojtyły

Pielgrzymowanie w sercu Karola pojawiło się już w jego młodzieńczym wieku. Wielokrotnie podkreślano to Jego zamiłowanie i wspominano odbyte wyprawy najpierw studenta, później księdza, biskupa i oczywiście papieża. Dawni przyjaciele Karola wspominają wyprawy w Tatry, Beskidy, Bieszczady czy na jeziora. On sam zresztą niejednokrotnie to podkreślał i opowiadał o dawnych czasach. Zaglądając w kalendarium życia Ojca Świętego mamy doczynienia z olbrzymia liczbą wypraw turystycznych: luty 1956r. – wycieczka narciarska, wrzesień 1956r. – wycieczka rowerowa, luty 1958r. – kurs narciarstwa na Hali Lipowskiej, lipiec 1967r. – spływ na Drawie, można by wymieniać jeszcze długo. Jako miłośnik gór w listopadzie 1954r. otrzymał już Odznakę Turystyki Pieszej w stopniu brązowym. Wszystkie wyprawy łączą się z licznymi legendami, opowieściami, a także oczywiście wiązały się z działalnością duszpasterską. Podczas nich poruszane były tematy dotyczące religii, wiary, nauki, światopoglądów (Ostrowski, 1997) Rycina 41 upamiętnia jedną z wypraw rowerowych.

Ryc. 41. Karol Wojtyła podczas jednej z wycieczek rowerowych

Pielgrzymki Ojca Świętego podczas Jego pontyfikatu stały się zatem kontynuacją dzieła rozpoczętego już wcześniej, drogi wielkiej ewangelizacji ludności. W czasie pobytu w Rzymie tęsknił do rodzinnych stron i polskich krajobrazów. Wizytując Polskę, poszczególne miasta zawsze wspominał i przytaczał wyprawy związane z danym miejscem. Niezaprzeczalnie papież był wyjątkowy pod tym względem, uprawiał narciarstwo, dużo turystyki pieszej, kajakarstwa. Była to dla niego okazja do głoszenia katechezy, także podczas Światowych Kongresów Duszpasterstwa Turystycznego. Wymiennie traktował pojęcie turystyki i czasu wolnego twierdząc, że turystyka to forma wolnego czasu. Podczas jednego z dłuższych przemówień odnośnie turystyki w Courmayer, papież przedstawił turystykę jako tajemnicę kościoła, która dąży dzień po dniu do spotkania z Panem. Na pierwszym Światowym Kongresie Duszpasterstwa Sanktuariów i pielgrzymów przemówił tak: „Pielgrzymka to doświadczenie, na którym opiera się i z którego bierze początek kondycja człowieka wierzącego, będącego homo viator(…)Angażując w to pielgrzymowanie samego siebie – swoje serce, ciało i umysł – człowiek zyskuje świadomość, że jest poszukiwaczem Boga i pielgrzymem Wiekuistego. Odrywa się od samego siebie, aby dojść do Boga. Tych prostych prawd dużo lepiej można nauczyć się podczas doświadczenie wędrówki niż z książek” (Ostrowski, 1997, nr 5, s. 142).

Czas wakacji, wypoczynku w przekonaniu Karola daje możliwość zaglądania we własne wnętrze i odkrywania siebie. Warto więc odrywać się czasem od obowiązków życia codziennego, pracy, problemów by móc spojrzeć na wszystko z innej perspektywy. Rolę wypoczynku nie można jednak identyfikować z lenistwem i bezczynnością, a raczej z drogą duchowego postępu. Według Karola Wojtyły turystyka to także możność obcowania z pięknem natury, którą stworzył Bóg. Często nasz codzienny świat pozbawiony jest takich uroków, żyjąc w pośpiechu i zurbanizowanym świecie. Estetyczne wartości noszą w sobie wszelkie walory rekreacyjne, ale także oczywiście miasta. Turystyka w pewien sposób kształtuje osobowość człowieka, szczególnie młodego. Wzmacnia on swoje ciało poprzez wysiłek fizyczny, a także nabiera charakteru i wzrasta jego duchowość. „Jan Paweł II podkreśla często daleko istotniejszą prawdę, iż turystyka prowadząc do wzajemnych kontaktów, przybliża ludzi do siebie, wiąże ich wzajemnie, oraz budzi wrażliwość na drugiego człowieka, budując prawdziwie ludzką społeczność” (Ostrowski, 1997, nr 5, s. 145).

Karol jak już wcześniej wspomniano był człowiekiem bardzo wysportowanym oprócz narciarstwa, turystyki pieszej, było też łyżwiarstwo, interesował się piłką nożną. Wiele tych podróży odbywał najpierw z ojcem. Kiedy objął funkcję wikariusza w parafii św. Floriana w Krakowie, do Jego obowiązków należała opieka nad młodzieżą studencką. To w tym właśnie okresie rozpoczęły się cykliczne wyjazdy, a Karol zwany był przez nich czule „Wujkiem”. Najpierw były to krótkie wyjazdy jednodniowe, później weekendowe. Powoli przekształcały się one w kilkunastodniowe obozy, spływy, rozpoczęto zwiedzanie terenów bardziej odległych. Aktualnie na wielu z tych szlaków znajdują się Papieskie Szlaki Krajoznawcze, można nawet zdobyć odznakę krajoznawczą im. Jana Pawła II. Wyprawy były dla Wojtyły także odpoczynkiem od pracy naukowej i duszpasterskiej, chęcią wejścia w problemy społeczeństwa studenckiego. Wskazuje się tutaj także wpływ pobliskiej kalwarii, która swym położeniem, przyrodą a także walorami estetycznymi wpłynęła na rozwijanie i chęć pielgrzymowania. Do sanktuarium pasyjno-maryjnego pielgrzymował jako chłopiec, młodzieniec, ksiądz, biskup, arcybiskup, kardynał i oczywiście papież. Nie bez przyczyny miejsce to jest zwane „Kalwarią Papieską”. Silny związek z ty miejscem zapoczątkowały przyjazdy tu z ojcem Karola. Sam papież twierdził: „Kiedy w domu były jakieś uroczystości lub kłopoty, wtedy szliśmy do Kalwarii i tak to już mi zostało” (Jusiak, 2006, nr 17).

Szlaki papieskie powstały za sprawą pomysłodawczyni fundacji „Szlaki papieskie” Urszuli Własiuk. Największe ich skupienie znajduje się oczywiście w województwie małopolskim. Kolejowy Szlak Papieski funkcjonuje na trasie Kraków – Wadowice, przez Łagiewniki, Kalwarię Zebrzydowską od 2006 roku. Po trasie porusza się nowoczesny pociąg z klimatyzacją i 152 miejscami, także dla niepełnosprawnych. Podczas jazdy emitowane są filmy o papieżu, również w językach obcych. Koszt biletu w dwie strony to 18zł. Dawniej kursował 3 razy w okresie letnim, aktualnie wyrusza raz dziennie oprócz poniedziałków i czwartków (www.pociag-papieski.pl).

Oprócz kolei można podjąć taką wyprawę trasą samochodową śladami papieża Jana Pawła II. Trasa wiedzie podobnie od Krakowa, przez Wadowice, Kalwarię, Zakopane do Nowego Sącza. Szlaki piesze reprezentują żółte krzyże i tablice informacyjne. Pierwszy taki szlak powstał w Polsce po wizycie Ojca Świętego w Tatrach w 1983 r. i wiedzie od schroniska PTTK na Polanie Chochołowskiej do Doliny Jarząbczej. Zapoczątkowało to powstawanie licznych innych szlaków jak np.: Droga Papieska „Sursum Corda”, Szlak Papieski w Pieninach, Szlak Papieski na Ziemi Jordanowskiej, Szlak Białych Serc, Szlak Złotej Róży i wiele innych. Cała Małopolska, Podhale i góry usiane są pamiątkami Po Ojcu Świętym. Inne regiony w Polsce w których oczywiście bywał także utworzyły na Jego cześć pomniki, szlaki, tablice. Szlaki wodne wytyczone zostały na rzece Drawie, na Kanale Augustowskim. Podczas wizyty w Klasztorze Kamedułów w Wigrach, na cześć papieża utworzono Dom Papieski wraz z czytelnią (Jackowski, 1997). Na rycinie 42 Jan Paweł II podczas pielgrzymki do Kamedułów, na jeziorze Wigry.

 

Ryc. 42. Papież na Jeziorze Wigry

W trakcie swej posługi jako biskup Rzymu mając za sobą wiele podróży, mógł spojrzeć na motyw podejmowania turystyki poprzez pryzmat swych doświadczeń. W Castel Gandolfo, swej letniej rezydencji, mówił, że podczas podróży można odkryć wiele znaków Bożej obecności. Refleksja, kontemplacja, milczenie pozwalają wznieść się poza świat codziennych obowiązków. Przyroda, kościelne budowle, zabytki sakralne pozwalają dostrzec w nich rzeczy nadprzyrodzone. Wierni mogą przez istnienie takich sanktuariów, miejsc kultu cały czas pogłębiać duchowo swą wiarę przez odwiedzanie ich. Jan Paweł II jednak zawsze widział w podejmowaniu pielgrzymowania kształtowanie się osobowości człowieka. Jako papież wzywał do poszerzania znaczenia turystyki w duszpasterstwie. Sam był prekursorem w tej dziedzinie i wykonał pod tym kątem bardzo wiele. Starał się zatem sprostać wchodzącym trendom, coraz większego znaczenia podróżowania w życiu człowieka. Papież apelował, że na zaangażowanie w świecie turystyki mają wpływ stowarzyszenia, działanie charytatywne, a także polityka państwa. Od właściwego funkcjonowania polityki zależy wygląd turystyki, wykorzystanie jej walorów, a także odpowiednia infrastruktura turystyczna. Życie Karola Wojtyły przebiegało na wiecznym podróżowaniu i głoszeniu Słowa Bożego. Olbrzymia siła woli, życzliwość i odwaga pozwoliły docierać w najróżniejsze zakątki świata.

Fenomen papieża może poznać bliżej po zapoznaniu się z Jego podróżami apostolskimi, przybliżonymi w następnej części. Z zamiłowania do młodzieży zainicjował w 1985r. Światowe Dni Młodzieży. Pierwsze takie spotkanie odbyło się w 1985r. w Rzymie, a uczestniczyła w nim młodzież z 70 krajów. Kolejne spotkania odbywały się cyklicznie co 2­3 lata, w kolejności w: Buenos Aires, Santiago de Compostela, Częstochowie, Denver, Manili, Paryżu, Rzymie, Toronto, Kolonii i Sydney. Kolejne zaplanowane spotkanie odbędzie się w dniach 15-21 sierpnia 2011 roku. Wszystkie cieszyły się dużym zainteresowaniem i miały charakter festiwalu religijnego, łączącego młodzież we wspólnej modlitwie (Jackowski, 2009).

Departament obsługi gości hotelowych

W wielu hotelach główna jednostka operacyjna jest nazywana departamentem obsługi gości (rooms division; składa się z działów: recepcji, rezerwacji, obsługi centrali telefonicznej, służby pięter oraz personelu pracującego w uniformach i nocnego księgowego). W dużych obiektach struktura departamentu jest oparta na podziale kompetencji między poszczególne działy, z których każdy jest odpowiedzialny za określoną sferę działalności hotelu. Taki podział ułatwia nadzorowanie całości operacji, a jego odzwierciedleniem jest Standardowy System Rachunkowości Hotelowej. Każdy dział jest odpowiedzialny tylko za jeden segment obsługi gości. Tworzenie takiego departamentu w małych hotelach byłoby z pewnością mało praktyczne, ponieważ wszystkie czynności związane z obsługą gości wykonują najczęściej dwie osoby pracujące na zmiany.

 Misja hotelu

Każda firma, a więc także i hotel, ma określony cel działania. Jest on zawarty w deklaracji misji, sformułowanej tak, aby dany hotel wyróżniał się spośród innych, a zwłaszcza spośród obiektów tej samej kategorii. Misja wyraża filozofię firmy, czyli istotę i kierunki jej działania. Po sporządzeniu deklaracji misji w formie pisemnej, należy określić metody jej realizacji, a także konkretne i wymierne cele. Przykładowo, cele działu recepcji mogą być sformułowane w misji w następujący sposób:

  • zwiększyć średni współczynnik wykorzystania pokoi o 2% w stosunku do ubiegłego roku;
  • zwiększyć o 10% liczbę stałych gości z segmentu podróżujących służbowo;
  • skrócić średni czas zameldowania i wymeldowania gości o 2 minuty;
  • zmniejszyć liczbę skarg o 20%.

Działy tworzące departament obsługi gości mają za zadanie zapewnić prawidłowe funkcjonowanie hotelu i odgrywają ogromną rolę w osiągnięciu celów firmy. W większości obiektów są one najważniejszymi źródłami przychodów.