Archiwa kategorii: Prace licencjackie

prace licencjackie z turystyki

Turystyka a efekty ekonomiczne na przykładzie gminy Krynica Morska

Mimo, iż turystyka od wielu lat stanowi nieodłączny element naszego stylu życia, dopiero od niedawna wzbudziła uwagę ekonomistów, jako istotny czynnik rozwoju gospodarczego oraz ekonomiczna alternatywa dla tradycyjnych dziedzin produkcji (przemysł, rolnictwo). Niewątpliwe korzyści jakie niesie ze sobą jej rozwój (zatrudnienie, dochody, wpływy podatkowe itp.) przyczyniły się do wzrostu zainteresowania tą dziedziną ze strony różnych krajów, organizacji, a także władz lokalnych i społeczności wielu regionów. Korzyści te widać szczególnie na przykładzie gminy Krynica Morska, dla której turystyka jest podstawowym źródłem dochodów mieszkańców jak i budżetu miasta.
Dla zaistnienia w gminie Krynica Morska licznych efektów ekonomicznych rozwoju turystyki znaczenie pierwszoplanowe ma wielkość ruchu turystycznego. Zazwyczaj, choć nie jest to regułą, im wyższa jest liczba odwiedzających, tym większe są wpływy środków pieniężnych pochodzące z miejscowości wysyłających. Ma to szczególnie istotne znaczenie w przypadku, gdy badany obszar pozbawiony jest tradycyjnego przemysłu, a turystyka stanowi główne źródło pozyskania kapitału dla gospodarki miasta.
Z punktu widzenia efektów ekonomicznych niezwykle ważny jest więc również poziom wydatków ponoszonych przez turystów. Można nawet powiedzieć, jak twierdzi S. Wodejko (1998, s. 85), iż jest to „sedno całej działalności przemysłu turystycznego.” Na wydatki turystyczne składa się wiele pozycji począwszy od zakupu dóbr i usług konsumpcyjnych związanych z podróżą i pobytem, kończąc zaś na zakupie drobnych przedmiotów osobistego użytku, pamiątek i prezentów dla rodziny i przyjaciół. W gminie Krynica Morska zdecydowana większość wydatków przyjezdnych dotyczy zakupu noclegu i wyżywienia, w pozostałej zaś części środki pieniężne przeznaczane są głównie na komunikację, rozrywki typu „wesołe miasteczko”, wycieczki turystyczne (np. rejsy po Zalewie Wiślanym), ochronę zdrowia (apteki), kupno pamiątek i korespondencji.
Wysokość indywidualnych wydatków turystów jest na badanym obszarze bardzo zróżnicowana i zależy przede wszystkim od zamożności odwiedzających jak i czasu trwania pobytu. Na ryc. 5.2.1. przedstawiono szacunkowe kwoty, bez kosztów noclegu, jakie turyści wydają podczas pobytu w Krynicy Morskiej.

turysta3

Ryc.5.2.1. Wysokość indywidualnych wydatków turystów w gminie Krynica Morska
( VIII – 2000 r., bez kosztów noclegu, w %).
Źródło: opracowanie własne na podstawie badań ankietowych

Jak wynika z ryc. 5.2,1., wydatki ponoszone przez turystów podczas pobytu w Krynicy Morskiej wynoszą średnio kilkaset złotych na jedną osobę. Należy jednak zaznaczyć, iż kwoty te nie obejmują kosztów związanych z wykupieniem noclegu, a to jak wiadomo w każdej miejscowości turystycznej stanowi znaczny odsetek ogółu wydatków przyjezdnych.
Wydatki turystów, czyli napływ przywożonych przez nich środków pieniężnych jest podstawowym, lecz nie jedynym efektem ekonomicznym rozwoju turystyki na badanym obszarze. Wraz z dokonywanymi przez turystów zakupami (zakwaterowanie, wyżywienie, rozrywki itd.) uruchamiają się dodatkowe strumienie pieniędzy dostające się do gospodarki miasta. W literaturze tego typu strumień powodujący cyrkulację pieniędzy w gospodarce obszaru recepcyjnego określany jest mianem mnożnika. Wysoka wartość mnożnika wskazuje, iż wydatek jednej jednostki pieniężnej przez turystów wywołuje relatywnie dużą dodatkową działalność gospodarczą (A. Szwichtenberg, 1995).
Kolejnym efektem ekonomicznym rozwoju turystyki w gminie Krynica Morska jest aktywizacja zawodowa lokalnej społeczności. Owa aktywizacja wyraża się zarówno poprzez wzrost zatrudnienia, jak też w wyniku dywersyfikacji zawodowej (powstawanie nowych zawodów). Nowe miejsca pracy powstają nie tylko w sektorze turystycznym, lecz także w innych sektorach pozaturystycznych, takich jak handel i budownictwo. Należy jednak podkreślić, iż w przeciwieństwie do miejscowości górskich, wzrost aktywności zawodowej na badanym obszarze, podobnie jak ma to miejsce w innych gminach nadmorskich, ograniczony jest w zasadzie do okresu letniego.
Poza wymienionymi korzyściami ekonomicznymi, przyjazdy turystów są czynnikiem pobudzającym szeroko rozumiany popyt na Mierzei Wiślanej. Ten z kolei stymuluje rozwój podaży, a zatem produkcji w otaczającym Krynicę Morską regionie. W ten sposób uruchamia się cały mechanizm pobudzania wzrostu gospodarczego nie tylko w badanej miejscowości turystycznej, lecz także w oddziaływujących na nią pobliskich gminach i miastach. Świadczenie produktu turystycznego powoduje wreszcie wzrost dochodów miejscowej ludności utrzymującej się na ogół z wynajmu kwater, obsługi punktów gastronomicznych, handlowych i usługowych

Rozwój turystyki na obszarach nadmorskich

Położenie nadmorskie jest aktualnie, podobnie jak w całym okresie powojennym, jednym z podstawowych czynników rozwoju gospodarczego i przestrzennego Polski. Do lat dziewięćdziesiątych decydowały o tym w pierwszej kolejności takie funkcje jak przemysł stoczniowy, działalność portowa czy rybołówstwo. Obecnie można przyjąć, że właśnie gospodarka turystyczna jest jedną z najważniejszych funkcji w hierarchii ważności czynników kształtujących sytuację ekonomiczną polskich obszarów nadmorskich. Teza ta ma swoje odniesienie przede wszystkim do kondycji gospodarczej położonych w tej części kraju jednostek samorządowych.

Działalność turystyczna, która zrodziła się na bazie walorów określanych często „3 S” (sun – sand – sea), prowadzona jest na bardzo ograniczonym obszarze nazywanym niekiedy nadmorską strefą turystyczną. Jest to obszar wodno-lądowy rozciągający się pomiędzy trzecią (czwartą) rewą oddaloną od brzegu o 500 – 600 m a maksymalnym zasięgiem optymalnych wartości bioklimatu morskiego, obejmujący w przybliżeniu jednolity zespół środowisk o bardzo wysokich (morze, plaża, las, jeziora przybrzeżne) i wysokich (łąki) walorach wypoczynkowo-krajobrazowych (A. Szwichtenberg, 1993).

W literaturze dla tych przestrzeni przyjmuje się różne określenia, typu nadbrzeża, riwiery, mierzeje, lida itp. Wąska przestrzeń wodno-lądowa jest subregionem, a więc obszarem jednolitym ze względu na cechy i spójnym wewnętrznie. Szeroko rozumiana turystyka stanowi główne kryterium wyróżniające z regionów nadmorskich subregion turystyczny.

Zarówno z punktu widzenia przyrodniczego, jak też gospodarczego, subregion ten jest wyjątkowo wąski. W Polsce jego średnia szerokość wynosi zaledwie 1,5 km, łączna zaś powierzchnia jest określana na około 650 -1000 km2 (A. Szwichtenberg, 1993). Jest więc on znacznie mniejszy od strefy nadmorskiej zajmującej obszar około 5100 km2, na który składają się tereny 24 gmin nadmorskich i 20 miast (A. Pawlikowska-Piechotka, 1995).

Pomimo ograniczenia sezonu do okresu letniego, wybrzeże Bałtyku tradycyjnie zajmuje od wielu lat czołowe miejsce wśród regionów turystycznych Polski. Klimat i wody morskie, szerokie piaszczyste plaże, wały wydmowe, w połączeniu z bogactwem roślinności sprawiają, że jest to teren szczególnie atrakcyjny i w konsekwencji większość pasa nadmorskiego jest zagospodarowana i wykorzystywana do celów rekreacji, lecznictwa, turystyki i sportów wodnych.

Spośród walorów turystycznych strefy nadmorskiej podstawowe znaczenie dla rozwoju turystyki posiada woda morska. Pomimo jej niekorzystnych cech fizyczno- – chemicznych (np. niska temperatura i zasolenie), stanowi ona nadal wyjątkowy magnes dla mieszkańców, szczególnie południowej i środkowej części kraju.

Znaczenie jeszcze większe od wody morskiej ma efekt pośredniego działania Bałtyku, między innymi poprzez formowanie strefy brzegowej wybitnie atrakcyjnej dla funkcji turystycznej. Należy bowiem przyjąć tezę, iż wykorzystanie morza dla potrzeb kąpieliska w najwyższym stopniu uzależnione jest od istnienia dogodnych plaż. Trzeba tu pamiętać, że przedwydma jest najistotniejszym elementem przestrzennego funkcjonowania wczasów nadmorskich. Potwierdzają to między innymi badania socjologiczne, z których wynika, że przy optymalnych warunkach pogodowych na plaży spędza czas od 75 do 91 % ogólnej populacji danej miejscowości nadmorskiej (A. Szwichtenberg, 1991).

Należy również podkreślić, że plaże nadbałtyckie zaliczane są do najatrakcyjniejszych na świecie. Decydują o tym nie tylko ich znaczne szerokości, ale także wysoka jakość. Na 83,2 % długości wybrzeża plaże osiągają ponad 20 m szerokości. Niewielki jest procent plaż o szerokości mniejszej od 10 m. Na wielu dłuższych odcinkach ich szerokość przekracza 50 m, np.: pomiędzy Mierzeją Wiślaną a Kątami, w Gdańsku – – Stogach, Sopocie, na wsch. od Karwii, w Międzyzdrojach, Świnoujściu itd. Największe zaś plaże stwierdzono przy ujściach rzek, między innymi Nurtu Jamneńskiego (80 m szerokości), Świny (100 m), Wisły (ponad 100 m).

Z punktu widzenia rozwoju turystyki na obszarach nadmorskich niezmiernie istotne jest również bioklimatyczne oddziaływanie Bałtyku. Bioklimat wybrzeża charakteryzuje się przeciętnymi warunkami dla celów wypoczynkowych i profilaktyczno-zdrowotnych. Do cech korzystnych, wywołanych między innymi usłonecznieniem, dużą ilością aerozolu morskiego, wiatrami itp., należy zaliczyć przede wszystkim jego działanie bodźcowe, przyczyniające się do hartowania organizmu człowieka, tym samym powodujące zwiększenie jego naturalnej odporności. Do cech niekorzystnych bioklimatu należy zaliczyć niską temperaturę powietrza i wody morskiej, silne wiatry, a także duże wahania stanów pogodowych (A. Szwichtenberg, 1991).

Dla rozwoju turystyki w strefie nadmorskiej istotne znaczenie ma również szata roślinna, będąca jednym z głównych elementów środowiska przyrodniczego decydujących o jego zdrowotności i atrakcyjności dla turystyki i rekreacji. Bogato zróżnicowana pod względem gatunkowym zieleń stanowi wysokiej rangi walor krajobrazowy i jest podstawowym tworzywem w zagospodarowaniu przestrzennym terenów wypoczynku.

Poza wymienionymi walorami środowiska przyrodniczego, elementem stymulującym rozwój gospodarki turystycznej w strefie nadmorskiej jest zagospodarowanie turystyczne. Na całym pasie polskiego wybrzeża zagospodarowanie to jest nierównomierne, a jego standard często bywa niski. Ośrodki wczasowe skupione są w prawie 60 miejscowościach, z których 15 to kombinaty wypoczynku, liczące ponad 5 tys. miejsc noclegowych. Wciąż bardzo często nadmorska baza turystyczna ma charakter obiektów typowo sezonowych, z dominującymi ośrodkami kempingów i pawilonów o niskim standardzie. Do niedawna większość bazy noclegowej pozostawała w dyspozycji zakładów pracy, związków zawodowych, FWP itd., tworząc tzw. bazę zamkniętą. Stosunkowo słabo natomiast rozwinięta była i prosperowała tzw. ogólnie dostępna baza turystyczna. Od 1989 r. obserwowany jest proces stopniowych przemian struktury własnościowej i funkcjonalnej bazy noclegowej, który wiązać należy z dokonaną transformacją systemu społeczno-gospodarczego Polski. Zjawiskiem towarzyszącym temu procesowi jest dynamiczny rozwój miejsc noclegowych i bazy towarzyszącej w ramach sektora prywatnego (Z. Kruczek, S. Sacha, 1994).